“Phê bình là diễn ngôn về một diễn ngôn. Đó là ngôn ngữ thứ sinh hoặc siêu ngôn ngữ, nó hành nghề trên ngôn ngữ nguyên sinh (hay ngôn ngữ – đối tượng)” – Roland Barthes.

1. Tin tức – sự kiện | Điểm báo

Lời dẫn

Khi bắt tay tập hợp bài vở cho cuốn sách này, người viết thoáng nhớ lại tình cảnh tương tự của mình cách nay chừng mươi năm: chốc chốc lại phải xem những cái mình đã viết là viết về văn chương hiện tại hay về văn chương quá khứ, để đưa vào tập Sống với văn học cùng thời thay vì đưa  vào tập Đọc lại người trước đọc lại người xưa, hoặc ngược lại .

Nhưng lần này tôi không muốn lặp lại cách làm hồi ấy. Tôi sẽ đưa những bài mình viết ra trong khoảng  mười năm gần đây, dù về văn chương hiện thời hay trước kia, vào trong cùng một quyển sách. Tôi tin rằng, dấu ấn riêng của tay bút mình, − nếu tay bút mình quả có dấu ấn riêng, − trong cùng một khoảng thời gian, sẽ bộc lộ sự nhất quán của nó, ngay khi mình viết về những thứ khác nhau, của hiện tại hay của xa xưa. Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

Những điều chưa biết về học giả Nguyễn Văn Vĩnh

LTS: Sau một thời gian dài bị phủ lấp dưới những định kiến, đến hôm nay, cái tên Nguyễn Văn Vĩnh đã bước ra ánh sáng với tư cách một học giả, nhà văn hoá lớn, có công hoàn thiện và phổ cập chữ quốc ngữ, đồng thời, thuộc thế hệ khai sinh văn học dịch và báo chí Việt Nam.

Nhưng, con người có bộ óc chứa đựng những tư tưởng kỳ vĩ, có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội đương thời, có một cuộc đời oanh liệt và kỳ lạ đến phút chót, còn những gì mà hậu thế chưa nhìn rõ? Câu hỏi ấy phần nào được giải đáp trong bộ sách dài chín tập Lời người man di hiện đại, với tập 1 – Thiết chế làng xã của người nông dân Việt Nam phát hành vào tháng 8 tới, lần đầu tiên tuyển chọn và giới thiệu trước tác đồ sộ của Nguyễn Văn Vĩnh. Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

Báo chí văn chương Việt Nam: sáp nhập và mở rộng

Hiền Nguyễn

(Toquoc)- Kinh tế khó khăn, nhiều doanh nghiệp đóng cửa, tỉ lệ người thất nghiệp tăng… văn chương cũng không nằm ngoài biến động đó với những cuộc thay đổi sáp nhập, cáo chung… và cả mở rộng!

  Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

Sách mới: Lịch sử lí luận phê bình văn học Việt Nam

(PBVH): “Cuốn sách này trước hết nhằm theo dõi sự thay đổi những quan niệm về văn học và phương pháp tiếp cận sáng tác văn học qua các giai đoạn. Tuy vậy cũng không thể bỏ qua những sự kiện quan trọng khác của đời sống lí luận, phê bình, chẳng hạn như những cuộc tranh luận văn học, các sự kiện xã hội, văn hóa, văn học có tác động mạnh đến đời sống lí luận, phê bình văn học một thời.Chính vì thế trong cuốn sách này, với mỗi giai đoạn, chúng tôi đều chia ra làm hai phần để trình bày: phần tổng quan mô tả những nét chính bối cảnh đời sống lí luận, phê bình; phần kia – những lối tiếp cận văn học, nhấn mạnh vào tư tưởng và phương pháp phê bình của các tác giả tiêu biểu”

Thông tin sách: Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

Chùm bài: Tự sự lịch sử và tự sự văn chương

(PBVH): Tiến sĩ Lê Thời Tân sinh năm 1970, giảng viên chính Trường ĐH Giáo dục-ĐHQG Hà Nội, Thạc sĩ văn học Nga (ĐH Sư phạm Hà Nội, 1995), Tiến sĩ Đại học Nam Khai (Trung Quốc, 2004), tham gia đào tạo đại học và sau đại học  các chuyên đề liên quan đến Văn học Trung Quốc cổ điển, Lí luận về thể loại tác phẩm văn học và Ngôn ngữ học so sánh tại nhiều trường đại học trong cả nước. Khoảng 5,6 năm trở lại đây, tiến sĩ Lê Thời Tân dành sự quan tâm đặc biệt đối với tự sự học. Ngoài một số bài viết giới thiệu về lý thuyết này, anh còn vận dụng đọc nhiều trường hợp văn học cổ điển. Phê bình văn học đã có dịp giới thiệu một số nghiên cứu thú vị trong hướng đi đó của tác giả. Lần này, để bạn đọc theo dõi tập trung hơn những thể nghiệm đọc của tiến sĩ Lê Thời Tân, chúng tôi trân trọng giới thiệu một chùm bài về tự sự học, tự sự lịch sử và tự sự văn chương của anh. Hy vọng những nghiên cứu công phu dưới đây của người viết sẽ nhận được sự chia sẻ rộng rãi của  nhiều bạn đọc.

Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

“Phê bình dịch thuật yếu”

Kỳ Thư

Thời gian gần đây, dịch thuật trở thành vấn đề được quan tâm đặc biệt trong đời sống văn học khi hàng loạt tác phẩm dịch ngay khi phát hành đã hứng chịu không ít“búa rìu” của dư luận. Nhiều người bị cho là dịch sai, dịch quá sát nghĩa, dịch quá thoát văn bản hay thậm chí là dịch tục tĩu. Đối với nhiều độc giả có quan tâm, những đợt sóng tranh cãi dịch thuật này khiến họ hoang mang và trở nên hồ nghi cả nền dịch thuật văn chương từ trước tới nay. Về phía các dịch giả, họ ít nhiều cũng thể hiện sự áp lực và nản chí trên con đường vốn thầm lặng mà họ lựa chọn. Để rộng đường cả hai bên, sáng 8/5, Công ty Văn hóa Truyền thông Nhã Nam phối hợp với Trung tâm Văn hóa Pháp tổ chức tọa đàm “Dịch thuật trong thực tế xuất bản”, thu hút lượng khán giả đông ngoài mong đợi. Các dịch giả từ thế hệ lão thành như Lê Hồng Sâm, kế tiếp là nhà báo, dịch giả Trịnh Lữ, Phạm Xuân Nguyên, những dịch giả trẻ gồm Trần Lê Thùy Linh, Lương Việt Dũng, Đào Bạch Liên đã cùng bàn về sự chuyển tiếp công việc dịch thuật ở các thế hệ và nội hàm vấn đề chuyển dịch tác phẩm văn học.

Chừng mực, ranh giới của dịch thuật? Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

Cà phê văn học: “Về nhà văn viết bằng Pháp ngữ Cung Giũ Nguyên”

CÀ PHÊ THỨ BẢY

 

THƯ MỜI

CÀ PHÊ VĂN HỌC

 Các anh chị và các bạn thân mến.

 Vào 9h sáng thứ bảy,11/05/2013, Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

Lý luận tiểu thuyết trong “Theo giòng” của Thạch Lam

Lã Nguyên

1. “Phép làm tiểu thuyết” không phải là đối tượng quan tâm của Thạch Lam. Trong số những đại diện lí luận cho khuynh hướng văn học lãng mạn trước 1945, Thạch Lam là người có nhiều suy ngẫm sâu sắc về tiểu thuyết. Quyển Theo giòng của ông đã tập hợp nhiều bài viết có giá trị, ví như: Vài ý kiến về tiểu thuyết, Quan niệm trong tiểu thuyết, Những người đọc tiểu thuyết, Tiểu thuyết để làm gì, Cái “hoàn toàn” lạnh lẽo, Sự sống trong tiểu thuyết… Có thể tìm thấy trong những bài viết ấy một hệ thống luận điểm mởi mẻ và nhất quán thể hiện quan niệm độc đáo của Thạch Lam về thể loại tiêu biểu nhất của văn xuôi nghệ thuật hiện đại.

Có một điểm cần lưu ý thế này. Muốn khảo sát quan niệm của Thạch Lam về tiểu thuyết, trước hết, phải tìm hiểu cách thức tiếp cận những vấn đề lí thuyết của ông. Bởi vì Thạch Lam có cách tiếp cận các vấn đề lí thuyết rất khác so với những người trước và cùng thời với ông, ví như Phạm Quỳnh, Trúc Hà, Hải Triều, hay Vũ Bằng… Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

Giải thưởng truyện ngắn trên báo Văn nghệ: “nới ra để cho người viết trông vào”*

Dạ Ngân

Nới cửa

Có ngồi ở Ban Văn của báo Văn Nghệ mới biết, truyện ngắn các nơi đổ về không thiếu. Nếu lượng thơ cho Ban Thơ là nước lũ thì lượng truyện ngắn cho Ban Văn là nước lớn. Vì sao? Vì rất nhiều người Việt mình viết được truyện ngắn. Vì dù có ỉ eo thế nào thì diễn đàn Văn Nghệ cũng phủ rộng, nhất là trong nhà trường và trong văn giới phía Bắc. Đây nữa, còn là vì Văn Nghệ chấp nhận được những truyện có dung lượng lớn, thậm chí phải in 2 kỳ báo, cũng bình thường.

Nhưng khi mở ra một cuộc thi thì không khí phải khác. Phòng ốc không thể rộng hơn nhưng cửa thì nhất định phải nới ra để cho người viết trông vào. Cửa đây phải được hiểu theo nghĩa tốt đẹp và hình tượng của từ này, đó là sự cởi mở, cách mời gọi và cả sự công tâm của những người cầm trịch nữa. Vậy ngày thường thì không cần những thứ đó sao? Cần chứ, quá cần, thường xuyên cần nhưng Cuộc thi là một bữa tiệc lớn và kéo dài. Chúng tôi không dọn mình, dọn tâm dọn thế thì làm sao xứng đáng với kỳ vọng của hàng ngàn người viết sẽ làm việc với mình? Hàng ngàn chứ không ngoa, những cuộc thi thường kéo dài 2 năm, bản thảo ngập tràn, từ vùng cao đến vùng sâu, từ mọi miền tổ quốc đến hải đảo và hải ngoại. Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

Tọa đàm “Dịch thuật trong thực tế xuất bản”

Ngày 8/5, tại Hà Nội sẽ diễn ra buổi tọa đàm với chủ đề “Dịch thuật trong thực tế xuất bản”. Buổi tọa đàm do Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam phối hợp cùng Trung tâm Văn hoá Pháp L’Espace Hanoi tổ chức.

Thời gian qua, việc xuất bản các tác phẩm dịch ngày càng gặp nhiều khó khăn và có nhiều tranh cãi; ranh giới giữa đúng – sai trong dịch thuật cũng trở thành một vấn đề còn nhiều tranh luận. Nhằm góp phần làm rõ hơn vấn đề này buổi tọa đàm sẽ có sự tham gia của các dịch giả: Lê Hồng Sâm, Trịnh Lữ, Phạm Xuân Nguyên, Lương Việt Dũng, Đào Bạch Liên và Trần Lê Thuỳ Linh. Đọc tiếp

Những chân trời rộng mở cho Việt Nam

Lời dịch giả: Tôi đã dịch một bài báo nhan đề “Vở kịch bóng chói sáng” của tác giả Thuỵ Điển Ann Lingebrandt giới thiệu cuốn Hợp tuyển thơ của 12 nhà thơ đương đại Viêt Nam lần đầu tiên dịch ra tiếng Thuỵ Điển[1]. Bài báo đăng trên tờ báo thuộc loại lớn nhất Thuỵ Điển, tờ Helsingbogs Dagblad AB ra ngày 20/03/2010[2]

Lâu lắm rồi mới lại “mài rũa” cái ngôn ngữ tôi đã được học khi sống với cộng đồng người Thuỵ Điển tại thành phố Guelf (tỉnh bang Ontario,Canada). Người bạn tôi hình như cũng muốn tôi tiếp tục “mài rũa” ngôn ngữ còn rất ít người Việt và người của thế giới biết đến, anh ta cho địa chỉ đường dẫn trên mạng của hai bài báo nữa và thế là mặc dầu cũng khá bận rộn nhưng tôi vẫn bắt tay “vật lộn” với “cái ngôn ngữ của đất nước sẽ trao giải thưởng Nobel văn chương danh giá hàng năm” cho toàn thế giới. Bây giờ là bản dịch một bài báo cũng giới thiệu cuốn Hợp tuyển thơ Việt Nam của tác giả Athena Farokhzad chuyên về văn hoá. Bài báo nhan đề “Vietnam vidgar Vyer” (Những chân trời rộng mở cho Việt Nam) mới đăng ngày 05/04 gần đây trên tờ Aftonbladet (tạm dịch là Báo buổi chiều), một tờ báo “cực lớn” của Thụy Điển mà thế giới nhắc đến nó chỉ tóm tắt: “…có 2,4 triệu độc giả hàng ngày qua kênh của chúng tôi”. Bạn thấy đấy, thế giới ngày càng quan tâm đến thi ca của một dân tộc “ra ngõ gặp thi hào” là Việt Nam chúng ta! Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

Vở kịch bóng chói sáng

Lời dịch giả: Bài báo “Vở kịch bóng chói sáng” của tác giả Thuỵ Điển Ann Lingebrandt giới thiệu Hợp tuyển 12 nhà thơ đương đại Việt Nam lần đầu tiên dịch ra tiếng Thuỵ Điển. Các nhà thơ trong Hợp tuyển (xếp theo thứ tự năm sinh) là: Bằng Việt (1941), Hoàng Hưng (1942), Hữu Thỉnh (1942), Ý Nhi (1944), Nguyễn Duy (1948), Mai Văn Phấn (1955), Nguyễn Quang Thiều (1957), Nguyễn Lương Ngọc (1958- 1996), Ngô Tự Lập (1962), Nguyễn Bình Phương (1965), Phan Huyền Thư (1972), Vi Thùy Linh (1980). Bài đăng trên tờ báo thuộc loại lớn nhất Thuỵ Điển, tờ Helsingbogs Dagblad AB ra ngày 20 tháng 3-2010. 

* Đọc tiếp

Dương Quảng Hàm (1898 -1946)

Tên thật và cũng là bút danh chính: Dương Quảng Hàm. Bút danh khác: Uyên Toàn, hiệu: Hải Lượng. Sinh ngày 14/7/1898, quê quán: làng Phú Thị, tổng Mễ Sở, phủ Khoái Châu (nay là huyện Văn Giang) tỉnh Hưng Yên.

Xuất thân trong một gia đình Nho học, yêu nước, từ nhỏ ông theo học chữ Nho, sau chuyển sang Tây học. Năm 1920, tốt nghiệp thủ khoa trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội. Từ đó đến Cách mạng tháng 8/1945, ông chủ yếu dạy học ở trường Bảo hộ (trường Bưởi), Hà Nội. Lúc đầu dạy ở bậc Cao đẳng tiểu học các môn tiếng Pháp, tiếng Việt, Lịch sử, Địa lý. Sau được chuyển lên dạy Việt văn bậc trung học.

Là một nhà giáo chuyên tâm với nghề, say mê nghiên cứu văn học, văn hóa nước nhà, ông tự hoàn thiện vốn Hán học, học thêm chữ Nôm rồi trực tiếp đảm đương biên soạn sách giáo khoa để giảng dạy theo chương trình chính khóa. Ông soạn gần mười cuốn sách giáo khoa cả bằng tiếng Việt và bằng tiếng Pháp về các môn học lịch sử, tiếng Pháp, văn học – ở cả hai bậc tiểu học và trung học, trong đó có những bộ sách được xem là tài liệu chính thức trong dạy và học. Đọc tiếp

Tọa đàm “Đỗ Lai Thúy và Thơ như là mỹ học của cái khác”

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI                                       CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

 KHOA VIẾT VĂN – BÁO CHÍ                                     Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

  Đọc tiếp

Văn đàn Trung Quốc: Phát hiện lại lứa nhà văn “sau 80”

Phạm Tú Châu tổng thuật

Nói đến nhà văn trẻ, ngoài mấy thần tượng quen thuộc như Hàn Hàn, Quách Kính Minh, Trương Duyệt Nhiên ra, bạn đọc và thị trường vẫn còn bỏ sót một lực lượng quan trọng. Đó là lứa nhà văn “sau 80” có khuynh hướng tiếp nối truyền thống văn học ở chỗ “không lên tiếng chủ yếu trên thị trường sách hoặc mạng liên hợp” mà gửi đăng tác phẩm của mình trên tạp chí truyền thống với khát vọng biểu hiện hiện thực, thậm chí là hiện thực đối kháng. 

Họ giành được thành tích khiến người đọc phải lé mắt nhở thái độ sáng tác thực sự nghiêm túc. Ngoài gửi đăng truyện trên tạp chí truyền thống, nhiều người trong số họ đã có tập truyện xuất bản. Ví như tập truyện vừa và ngắn Thiếu niên du của Phủ Dược Huy, tập truyện Đồng dao năm 1921 và truyện dài Khúc Tây châu của Trịnh Tiểu Lư, Sợ và yêu của chúng tôi của Chung Nhị Mao đều được đông đảo bạn đọc đón nhận. Đọc tiếp

Nắng được thì cứ nắng – Phan Khôi: từ Sông Hương tới Nhân Văn

Nắng được thì cứ nắng là câu cuối trong bài thơ Nắng chiều của Phan Khôi, cuốn sách là một tập hợp nhiều tư liệu quý về 23 năm cuối đời (1936-1959) của học giả, nhà văn, nhà báo lỗi lạc này, do Phan An Sa, con trai ông sưu tầm, sắp xếp, với hi vọng có thể giúp bạn đọc hiểu rõ hơn cuộc đời của cha ông, một tác gia quan trọng trong lịch sử văn hoá, tư tưởng Việt Nam nửa đầu thế kỉ 20. Tác giả đã bỏ ra 6 năm để làm việc này, và kết quả như nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân đánh giá trong Lời giới thiệu, là một “cuốn sách chứa đựng nhiều thông tin nhất về tác giả Phan Khôi từ trước đến nay, dù sách này chỉ giới hạn ở giai đoạn từ 1936 đến cuối đời ông; nói cho gọn, đây là cuốn sách nói về Phan Khôi từ vai trò chủ nhiệm tuần báo Sông Hương đến vai trò chủ nhiệm tuần báo Nhân Văn, rồi đi vào văn học sử Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với tư cách một trong số những tác gia trọng yếu của phong trào Nhân văn – Giai phẩm”. Lại Nguyên Ân viết tiếp:

“ Nếu đi tìm trong hệ thống những sách văn học sử chính thống, những giáo trình đại học xuất bản ở miền Bắc Việt Nam từ 1958 cho đến khá gần đây, bạn đọc đừng ngạc nhiên khi không thấy trong đó nói rằng Phan Khôi là tác gia quan trọng của báo chí, văn học, văn hóa, tư tưởng Việt Nam, suốt các giai đoạn 1900-1930, 1930-1945, 1945-1954, 1954-1960, mặc dù, trên thực tế Phan Khôi đã có vai trò như thế. Đọc tiếp

Từ khóa (chủ đề) do độc giả đề xuất:

1. Tin tức - sự kiện | Điểm báo

Lời dẫn

Khi bắt tay tập hợp bài vở cho cuốn sách này, người viết thoáng nhớ lại tình cảnh tương tự của mình cách nay chừng mươi năm: chốc chốc lại p...

2. Lý thuyết phê bình

Trung tâm và Ngoại biên: Từ hệ hình cấu trúc luận đến hệ hình hậu cấu trúc luận

Lê Nguyên Long “There is no way out of the game of culture; and one’s only chance of objectifying t...

3. Lịch sử phê bình

Ảnh hưởng của chủ nghĩa hiện đại đến văn học nghệ thuật trên thế giới và Việt Nam

Nguyễn Văn Dân 1. Trên bình diện thế giới Lịch sử thế giới cho thấy các trào lưu hiện đại chủ nghĩa đã có vai trò không nhỏ cho sự phát ...

4. Các thể tài phê bình

Giáo sư Nguyễn Huệ Chi, một nhà nghiên cứu văn học tài hoa, uyên bác

 LTS:  Sau bài viết của TS. Đặng Thị Hảo, theo yêu cầu của bạn đọc, kỳ này Phê bình văn học xin tiếp tục đăng bài đề dẫn của GS Vũ Khiêu – n...

5. Chân dung phê bình

Nguyễn Huệ Chi và những dấu ấn khoa học sau hơn nửa thế kỷ nghiên cứu văn học cổ cận đại Việt Nam

Đặng Thị Hảo LTS: Mới đây, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam vừa cho ra mắt cuốn Văn học Cổ cận đại Việt Nam, từ góc nhìn văn hóa đến các mã n...

6.Những vấn đề hiện thời của phê bình

TS. Nguyễn Thị Từ Huy: “chọn bài dựa trên chất lượng chứ không dựa trên các loại chức danh hay chức vụ hay sự nổi tiếng”

Nhân dịp website tròn một tuổi, chúng tôi kiểm điểm lại những việc đã làm, trên cơ sở những ý kiến bàn thảo thẳng thắn về tình hình sáng t...

7. Thiết chế xã hội của văn học

Nhân ngày thơ Việt Nam, nhớ lại một bản thảo bị mất

Lại Nguyên Ân Trong những thông báo về việc tổ chức Ngày Thơ Việt Nam năm nay, 2013, thấy có nói trong ngày này cũng sẽ kỷ niệm 70 năm Hội ...

8. Tư tưởng - triết học - văn hóa

Tiếp xúc văn hóa Việt Nam và Pháp (phần 2/3)

                                                                   Phan Ngọc Ba xu hướng phê phán Nho giáo (tiếp theo) Các biếm họa của Ph...

9. Diễn ngôn (văn học)

Diễn ngôn như một phạm trù của tu từ học và thi pháp học hiện đại

V.I. Chiupa Lời người dịch: Giờ đây “diễn ngôn” đã trở thành khái niệm của khoa học liên ngành và khoa học đa ngành. Theo dõi quá trình hìn...

10.Giới thiệu tác phẩm

Màu tự do của đất (giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2012)

Nhà thơ Trần Quang Quý quê Thanh Thủy, Phú Thọ. Hiện công tác tại Nxb. Hội Nhà văn. Tác phẩm chính: Viết tặng em trong ngôi nhà chật(thơ,...

11. Hồ sơ văn học

Chứng từ Thanh Tâm Tuyền (1 và 2)

Thanh Tâm Tuyền là một trong những nhà thơ tiên phong đổi mới tư duy thơ, một nhà thơ lớn có bóng bao trùm một miền thơ rộng của thế kỉ XX. ...

12. Ebooks và chuyên đề

Cây bút, đời người (Tập chân dung văn học,Nxb. Hội Nhà văn, 2005)

Mục lục  Lời dẫn                                                                        - Xuân Quỳnh, cuộc đời để lại trong thơ        ...

13.Văn học nhà trường

Đây thôn Vĩ Dạ từ hình ảnh đến biểu tượng

Lê Thị Hồ Quang 1. Rõ ràng là có một thế giới thiên nhiên rất thực đã và đang tồn tại trong Đây thôn Vĩ Dạ. Đó Là một thế giới của ''vườn...