Các nhà văn có cần đại diện hỗ trợ xuất bản


Porter Anderson

 

Sự có mặt của các đại diện văn học hỗ trợ cho việc xuất bản đã được nhắc đến cách đây vài năm. Tuy nhiên, nó đã bị bỏ quên giống như một chuyến đi biển dài bị đình trệ bởi vùng gió lặng. Nó bị bỏ quên vì những lo ngại sẽ tạo nên xung đột về lợi ích. Hiện nay, việc tác giả tự xuất bản đang ngày càng nhiều. Họ nỗ lực tạo ra những bước tiến chắc chắn trên thị trường, tìm vị trí, xác định mục đích rõ ràng, và vì vậy, các đại diện văn học cần phải được công khai.

Việc tự xuất bản không còn là điều gì lạ lẫm. Tuy nhiên, như Kristin Nelson đã nói, chẳng bao giờ có một cuốn sách bán chạy nhất nào lại không được xuất bản từ một nhà xuất bản truyền thống. Chúng ta đồng ý rằng, Hugh Howey là một tài năng tự xuất bản xuất sắc, ông được hưởng lợi từ chính sự nghiệp xuất bản của mình, nhưng, vẫn còn rất nhiều vấn đề khó khăn cần được xử lý đối với tự xuất bản.

Rất hiếm những điều khoản dễ dàng trong một ngành nghề và các đại diện văn học có thể bị ném ra ngoài luồng cùng với những cái tên gọi khinh miệt như “những kẻ dơ bẩn”. Nhiều tác giả không bao giờ quan tâm đến những gì mà người đại diện có thể làm cho họ hay các hình thức xuất bản độc lập. Chúng tôi muốn xem xét lại vấn đề này và lắng nghe một số tiếng nói xung quanh cộng đồng văn học.

Mục tiêu của chúng tôi ở đây không phải là để công bố những cách thức giải quyết mới. Chúng tôi muốn công khai và tìm hiểu những lợi ích từ các đại diện hỗ trợ cho việc xuất bản. Chúng tôi muốn biết về các mô hình xuất bản khác nhau, những nỗ lực để tạo ra cơ hội xuất bản của các đại diện văn học và cả lương tâm đạo đức nghề nghiệp xuất bản trong thời đại đầy những biến động.

Jason Allen Ashlock đã từng viết một bài luận chống lại những đại diện văn học hỗ trợ cho việc xuất bản. Ông cảnh báo, sự phát triển của các cơ quan đại diện trong thời đại kỹ thuật số có thể phá hủy hình thức xuất bản truyền thống. Ashlock cho rằng, các nhà xuất bản phi truyền thống đang cố gắng để tiếp thị bằng cách tạo ra những ấn tượng đối với độc giả. Cách làm của họ hoàn toàn trái ngược với các phương pháp xuất bản truyền thống. Thậm chí, Ashlock còn cho rằng, các nhà xuất bản phi truyền thống sẽ đem đến những mối đe dọa nghiêm trọng. Hơn thế nữa, Ashlock còn đưa ra một báo động khủng khiếp, về “một cuộc khủng hoảng đạo đức nghề nghiệp”. Ông nói rằng, “Ngay cả khi các đại diện văn học làm việc nhằm hỗ trợ cho việc xuất bản, đó vẫn là bữa tiệc dọn sẵn cho bản thân họ.”

Ashlock còn bình luận về việc “hòa giải cấp tiến” giữa các đại diện tác phẩm và nhà xuất bản. Ông nhắc nhở rằng,“Người ta có thể có cả nhà xuất bản và người đại diện cùng một lúc nhưng không thể có cùng một khách hàng trong cùng một thời điểm.”

“Các đại diện hỗ trợ cho việc xuất bản” không phải là một cụm từ mới được biết đến. Trên thực tế, công việc của một đại diện tác phẩm văn học luôn luôn là một hoạt động hỗ trợ khách hàng – các tác giả văn học, có thể được xuất bản. Chúng ta hãy bắt đầu bằng cách thiết lập một cơ sở để dựa vào đó mà đánh giá những gì đang xảy ra với các đại diện văn học ngày hôm nay,

Chúng ta có thể hiểu một cách nôm na như thế này, người đại diện văn học là người phát hiện ra các bản thảo hay của một nhà văn có triển vọng, có tài năng nào đó, thường là thông qua việc giao tiếp với tác giả. Ngày xưa, bản thảo gắn liền với những cuộn giấy, tác giả đưa nó cho các văn phòng đại diện thông qua một cái ô cửa nhận nhỏ. Đó là lý do vì sao một thời người ta gọi các bản thảo với cái tên “over the transom”, tức “qua cửa sổ con”. Gần đây, việc nộp bản thảo được tiền hành trên e-mail. Nói một cách khác, hộp thư điện tử đã thay thế cho các cửa sổ con.

Thông thường, các đại diện làm việc với tác giả để tìm cách đưa bản thảo có triển vọng đến với nhà xuất bản. Người đại diện trình bày nội dung của bản thảo cho biên tập viên của nhà xuất bản, những người có thể muốn có được cuốn sách của họ. Nếu may mắn, tài hùng biện của người đại diện này có thể làm xiêu lòng các biên tập viên và bản thảo của anh ta tìm được ngôi nhà mới. Việc bán bản thảo cũng được người đại diện chịu trách nhiệm thương lượng. Nói cho dễ hiểu, người đại diện cho nhà văn ở đây cũng giống như là quản lý đối với các ngôi sao ca nhạc hay điện ảnh vậy. Họ xử lý tất cả các thông tin liên quan đến tác giả, nhà xuất bản, bán bản quyền, nhận đơn đặt hàng mới,… Và sau đó, họ được chia hoa hồng.

Một số tác giả không thừa nhận hoặc không hiểu về việc chia phần trăm cho người đại diện sau khi tác phẩm của họ được bán cho nhà xuất bản. Trong một buổi phỏng vấn, Brian DeFiore nói rằng, hiểu một mô hình kinh doanh thực sự không phải là chuyện dễ dàng.

Brian DeFiore là người đã sáng lập ra Cơ quan đại diện văn học DeFiore năm 1999, ông đã chỉ ra một cách rõ ràng công việc của một đại diện. Họ là những người ăn hoa hồng theo sản phẩm, và họ sẽ không có bất cứ một xu nào nếu tác phẩm mà họ đại diện không bán được. Những người đại diện có trách nhiệm móc ngoặc với các nhà xuất bản và họ phải tìm mọi cách để xuất bản cho được cuốn sách của họ. Trên thực tế, đây là một công viêc mạo hiểm, cần rất nhiều thời gian, công sức và cả sự nỗ lực, kiên trì.

Bây giờ, như chúng ta đã biết, là thời đại của kỹ thuật số. Trong thập kỷ qua, không ít các nhà xuất bản lớn đã sụp đổ. Đó là lý do tại sao việc tìm kiếm và chuẩn bị những bản thảo tốt lại được trao vào tay các quân đoàn đại diện. Các biên tập viên có thể rút ngắn thời gian hơn thông qua việc nhận bản thảo từ một đại diện văn học. Ngày nay, nguồn lực biên tập viên đang khá mỏng. Họ cần có được những tài liệu cụ thể hơn và bản thảo chất lượng hơn. Chính vì thế, trách nhiệm tìm kiếm bản thảo đã rơi vào các đại diện văn học. Họ chịu trách nhiệm đệ trình, hỗ trợ cho nhà văn, đồng thời duy trì mối quan hệ chặt chẽ với các biên tập viên của nhà xuất bản.

DeFiore nói rằng, ông không phải là một phát ngôn viên tổ chức của những người đại diện văn học, nhưng ông hiểu biết rất rõ về những gì mà họ đang làm. Ông cũng đánh giá cao sự hỗ trợ của họ đối với việc khám phá ra các tài năng văn chương mới. DeFiore cũng nói thêm rằng, những định kiến xấu về người đại diện văn học nên được xem xét lại. Bởi, họ thực sự là những người góp phần kết nối giữa tác giả và xuất bản. Điều này đối với việc xuất bản mà nói, chỉ có lợi chứ không có hại.

Người ta cũng đã từng bàn luận rất nhiều về những xung đột lợi ích trước đây, ngay cả trong nội bộ công ty của DeFiore cũng vậy. Nhưng, DeFiore nói rằng, “Chúng tôi không phải nhà xuất bản. Những gì chúng tôi làm cho khách hàng của mình là tư vấn, đưa ra phương pháp tốt nhất để họ đến được với công chúng… Và khi chúng tôi làm điều đó, chúng tôi nhận hoa hồng để tiếp tục hoạt động.”

Có thể thấy rõ là, công ty của DeFiore đang hoạt động trên hai nguyên tắc cơ bản nhất. Thứ nhất, các đại diện văn học phải ủng hộ khách hàng và hết lòng vì công việc của họ. Nói một cách khác, họ là bạn đồng hành của tác giả. Thứ hai, nếu các đại diện hoàn thành tốt công việc của họ, họ được hưởng lợi, nhận phần trăm hoa hồng trên mức doanh thu. DeFiore cũng cho biết thêm, “Chúng tôi làm nhiều hơn những gì có thể cho tác giả của mình.” Trong mô hình hỗ trợ tự xuất bản, người đại diện là người giúp cho nhà văn tìm kiếm, soạn thảo, thiết kế trang bìa, tiếp thị,… Đây là những thứ mà bạn sẽ không thể có được nếu chọn cách xuất bản truyền thống.

Đọc thêm

Nghề ‘làm bầu’ cho nhà văn sẽ ‘hot’ ở Trung Quốc

DeFiore cũng lưu ý rằng, tự xuất bản không phải là lựa chọn duy nhất. Với sự giúp đỡ của một đại diện văn học, rất có thể, bạn sẽ có được một hợp đồng lớn hơn là những gì bạn dám mơ tưởng. Ông nói, “Rõ ràng, 95% các nhà văn đều muốn có được một hợp đồng với nhà xuất bản lớn. Đó là những gì mà những người đại diện nghĩ đến và tính làm giúp họ.”

Chuyển hướng sách một cách có hiệu quả, đó là những gì cần thiết trong thời đại bây giờ. Các phương tiện truyền thông và các tác giả đầy nhiệt huyết đang cố tìm kiếm một giải pháp thay thế cho hình thức xuất bản truyền thống và việc hỗ trợ của các đại diện văn học là điều cần thiết. Scott Waxman, người điều hành Diversion Books, một nhà xuất bản kỹ thuật số được thành lập vào năm 2010 nói rằng, “Tôi nhìn thấy một cơ hội. Các đại diện phải được tham gia, đặc biệt là với một số tác giả mới trong các danh mục của họ.”

Xuất bản kỹ thuật số bắt đầu cho phép người ta phát hành sách điện tử. “Người đại diện văn học là cần thiết để đưa ebook ra thế giới. Tôi cảm thấy, họ là những hỗ trợ tuyệt vời, đồng thời cũng chính là những đối tác quan trọng”Waxman khẳng định.

Tổng Biên tập Mary Cummings của Diversion Books nói rằng, ông đã làm việc với 40 hoặc 50 cơ quan có nhiệm vụ đưa sách ra thị trường. Các đại diện hoạt động thay mặt cho khách hàng của họ và dựa trên cơ sở ăn lương theo hoa hồng. Họ dàn xếp và thỏa thuận việc xuất bản dưới các hình thức khác nhau. Đây có lẽ cũng là một mô hình xuất bản. Khi một nhân viên trong công ty đề xuất một tác giả cho Diversion Books, đại diện của tác giả đó sẽ đến và thương lượng để đi đến một thỏa thuận với Diversion Books cho quyền xuất bản, họ sẽ nhận được hoa hồng của mình từ thỏa thuận này như với bất kỳ nhà xuất bản nào khác.

Rõ ràng, những công ty như Diversion Books hay DeFiore được tạo ra bởi các đại diện, nhưng, họ không vận hành vì anh ta. Và, lợi nhuận là thứ được chia sẻ. Waxman nói rằng, “Chúng tôi không tính phí đối với bất cứ người nào, không bao giờ hết. Và đó là lý do tại sao, chúng tôi chỉ thực hiện những cuốn sách mà chúng tôi cho rằng, có thể bán được. Nói một cách khác là, tất cả chúng ta cùng đầu tư. Chúng tôi làm việc một cách chăm chỉ và nhiệt tình với cuốn sách được chọn và tạo cho nó một dịch vụ đầy đủ nhất. Đó là lý do tại sao các đại diện văn học đang tìm tới với chúng tôi ngày càng nhiều.”

Còn về vấn đề nhuận bút, theo Waxman, là cao hơn khá nhiều so với những gì mà nhà xuất bản truyền thống sẽ trả. Vì thế, những gì mang tên là xung đột lợi ích sẽ không còn tồn tại. Ngày nay, một công ty xuất bản độc lập được tạo ra bởi các đại diện văn học. Trong vòng ba năm vừa qua, một cái gì đó đã được tạo ra, phát triển, và tạo được sức hấp dẫn. Waxman hi vọng rằng, Diversion Books sẽ xuất bản được khoảng 300 đầu sách vào cuối năm nay.

Thái Lương( Lược dịch theo Publishingperspectives.com)

  Sơ lược về Porter Anderson

Porter Anderson là một thành viên của Viện phê bình quốc gia, Hoa Kỳ. Ông là một nhà báo, làm việc với nhiều trang báo mạng lớn như: CNN, The Village Voice, Dallas Times Herald, D Magazine, Publishing Perspectives,… Ngoài ra, Anderson còn đóng góp rất nhiều cho các chương trình sách kỹ thuật số, xuất bản Blog và Writer. Ông có trụ sở riêng tại Tampa , Florida.

Nguồn: Văn nghệ Trẻ số 30 ra ngày 28- 7- 2013

Leave a Reply