Recent Articles

Những biến đổi tự sự

Hiểu biết văn học luôn bị hai mối hiểm họa trái ngược đe dọa: hoặc người ta xây dựng lên một lý thuyết mạch lạc, nhưng vô bổ; hoặc người ta vừa lòng với các miêu tả những “sự việc”, cho rằng mỗi một hòn đá nhỏ sẽ giúp cho tòa kiến trúc vĩ đại của khoa học. Đối với các thể loại chẳng hạn, cũng như vậy. Hoặc người ta miêu tả các thể loại “đúng như chúng từng tồn tại”, hoặc, chính xác hơn, đúng như truyền thống phê bình (văn chương biến hình) đã viết về chúng: đoản thi hoặc bi ca “tồn tại” bởi người ta tìm thấy những cách gọi như thế trong diễn ngôn phê bình của một thời kỳ nào đó. 

Tiếp cận thể loại từ góc độ liên văn bản: Chủ nghĩa hình thức Nga – Mikhail Bakhtin – Gérard Genette

Như chúng ta đã biết, cội nguồn của thuật ngữ tính liên văn bản mà Kristeva sáng tạo ra được thấy trực tiếp ở Bakhtin và đằng sau nó, gián tiếp hơn, là quan niệm của các nhà hình thức Nga. Bakhtin không phải là người cha khai sinh ra thuật ngữ này nhưng những luận bàn của ông về về tính đối thoại (dialogism), về tiểu thuyết đa thanh (polyphony), hiện tượng dị ngôn (heteroglossia), diễn ngôn hai giọng (double voiced discourse) và sự lai ghép (hybridization) cũng như những kiến giải sâu sắc về sự hình thành thể loại tiểu thuyết, về ngôn ngữ tiểu thuyết đã là cội nguồn cảm hứng và là những nội hàm quan trọng của tính liên văn bản được bàn luận rộng rãi ở phương Tây

Viết để làm gì?

Về phương pháp phê bình hiện sinh, Sartre cho rằng để phát hiện ra trong tác phẩm cái được mặc khải bằng cuộc phiêu lưu đặc biệt của một con người bị thúc đẩy bởi lo âu của mình mà trở thành nhà văn, ông cố gắng sát nhập chủ nghĩa Marx và phân tâm học thành một thứ nhân loại học có thể giải thích con người trong tính toàn vẹn của nó. Cần kiểm tra hoàn cảnh hiện sinh của cái tôi, cái hoàn cảnh chi phối sự lựa chọn nguyên ủy. Ví như công trình nghiên cứu về Flaubert của Sartre đã sát nhập sự đặc biệt của một cá thể với sự vận động chung của lịch sử. Điều này được thực hiện bởi phương pháp “tiến triển – thoái triển” nó thống nhất một cách biện chứng sự tra vấn lịch sử và sự phân tích tác phẩm. Đây là một bản lề hai chiều giữa khách thể văn bản, nó chứa đựng toàn bộ thời đại như là những ý nghĩa thang bậc và thời đại chứa đựng khách thể trong tổng thể của nó. Như vậy, tiểu sử trở thành, theo lời thú nhận của chính Sartre, một cuốn “tiểu thuyết đích thực” và giả thiết một tha giác của nhà phê bình, kẻ đã luồn vào tấm da của tác giả.