Recent Articles

Phê bình văn học là gì?

Phê bình văn học có thể hiểu theo nghĩa rộng, nghĩa thông tục của ngôn ngữ thường nhật hay nghĩa hẹp, nghĩa chuyên môn của khoa học văn học. Theo nghĩa thứ nhất, phê bình chỉ bất kỳ một sự khen chê, bình phẩm, đánh giá nào về một tác phẩm, một sự kiện văn học, một tác giả, từ vi mô một nhãn tự, một câu văn, một dòng thơ đến vĩ mô một sự nghiệp sáng tạo, một nền văn học dân tộc. Nó có thể chỉ là một lời nhận xét thông thường thoát ra từ cái miệng bình dân của con nhà khó, nhưng cũng có thể là những phương châm, những nguyên lý chỉ đạo văn chương từ một ý thức hệ triết học hoặc thẩm mỹ nào đó dội xuống những lời gang thép thánh truyền, chẳng hạn như lời Khổng Tử về Kinh Thi, lời Aristote trong Thi pháp học… Phê bình văn học ở nghĩa này là kẻ song sinh với sáng tác, có sáng tác là có phê bình. Và sáng tác thì khó còn phê bình thì dễ.

Tính liên văn học như một khái niệm trong văn học so sánh

Về mặt bản thể luận mà nói, tính LVH là thứ yếu so với tính văn học. Bởi sự “phân công lao động” nên chúng là hai thực thể khác nhau: mặc dù tính LVH luôn bao gộp tính văn học nhưng phép đảo không phải bao giờ cũng xảy ra. Xét từ góc độ nhận thức luận, vấn đề tính LVH – phạm vi, nội dung của nó, các dặc điểm biểu hiện khác nhau của nó trong VHSS, cụ thể là trong quá trình liên văn học – chưa được nghiên cứu sâu như các vấn đề liên quan đến tính văn học. Một trong những đặc điểm quan trọng nhất của tính LVH là tính chất quá trình mặc nhiên hay hàm ẩn của nó, một chuỗi có tính hệ thống các sự kiện văn học liên quan với nhau nằm trong khuôn khổ tộc người hay dân tộc chuẩn bị trước cho những sự thay đổi theo thời gian và không gian trong tiến trình văn học của họ. 

Nhập môn phân tích cấu trúc truyện kể

Roland Barthes là một nhà phê bình văn học lý thuyết. Tuy không phải là lý thuyết gia có vai trò sáng tạo học thuyết mới như F.de. Saussure, R. Jakobson, M. Bakhtin, Lévi-Strauss, F. Gadamer…, nhưng với niềm say mê khoa học, Barthes luôn bắt nhịp với sự vận động của tư tưởng văn học thời đại. Ông đọc, thấu hiểu và phát triển chúng thành tư tưởng riêng của mình. Từ đó, xây dựng cho mình những phương pháp nghiên cứu cụ thể. Cũng như Picasso trong hội họa, ở mỗi phương pháp, Barthes đều đi đến cùng, đạt đến những khám phá mới, rồi lại chuyển sang phương pháp khác. Cứ như vậy, Barthes luôn luôn mới mẻ.