Recent Articles

Sức mạnh của tưởng tượng thi ca. Những khởi nguyên của thi pháp

Đầu thế kỷ 20, chủ nghĩa lịch sử của Dilthey bị gọi là chủ nghĩa tương đối hoài nghi (Husserl), sự vô nguyên tắc phản triết học (Rikkert), sự phá vỡ tư tưởng triết học và từ đó chỉ còn là sử chí triết học và tâm lý học (Windelband). Tuy nhiên, Husserl về sau đã thừa nhận rằng bấy giờ ông đọc Dilthey không chăm chú lắm nên đã không hiểu rằng tác phẩm của Dilthey “không hề cũ”, ngược lại còn “chứa đựng một tiên kiến thiên tài và là bậc thang đầu tiên dẫn đến hiện tượng học”. Quả thực, cuốn Lược quy hiện tượng học của Husserl rất gần với nguyên tắc Dilthey thâu tóm các hiện tượng vào khởi nguyên tinh thần. Vào những năm 60 thế kỷ 20, phương Tây bắt đầu nghiên cứu rộng rãi các tác phẩm của Dilthey, khái niệm “sự thấu hiểu” của ông hóa ra là hạt nhân của các khuynh hướng tư tưởng minh giải học (tức chú giải học hiện đại) và mỹ học tiếp nhận.

Văn học so sánh mới với tư cách lý thuyết và phương pháp

Sau sự khởi đầu ngập ngừng vào cuối những năm 1980, cách tiếp cận hệ thống đến xã hội và truyền thông của Niklas Luhmann hiện nổi lên như một trong những lý thuyết xã hội học có uy tín nhất trong nghiên cứu văn học khối Đức ngữ. Có những dấu hiệu rõ ràng là nó cũng đang tiến vào lý thuyết văn học và văn hóa khối Anh ngữ. Khởi đầu như là sự phê phán và mở rộng thuyết hệ thống của Talcott Parsons, cách tiếp cận của Luhmann đã nhanh chóng phát triển thành một lý thuyết hết sức độc đáo, dù cho là hoàn toàn trừu tượng và có lẽ đôi khi quá kỳ khu về quan niệm. Giai đoạn nghề nghiệp đầu tiên của Luhmann (1960-80) được đánh dấu bằng sự phê phán triệt để xu hướng cấu trúc luận của lối tư duy hệ thống và quan niệm con người nặng về mặt xã hội của nó, cũng như tính chất không tưởng vốn có trong các lý thuyết xã hội như của Jurgen Habermas (Luhmann 1982). 

Vấn đề bản thể luận trong lý luận văn học Trung Quốc đương đại

Bản thể luận (ontology) là cách nhìn sự vật theo phương thức tồn tại của sự vật với giá trị tự thân của nó, một phạm trù có tính phổ biến. Với sự dịch thuật, nghiên cứu các học thuyết phương Tây học giả Trung Quốc đã dấy lên một “trào lưu bản thể luận” ở Trung Quốc. Do cách hiểu khác nhau về phương thức tồn tại của văn học mà nẩy sinh các bình diện bản thể luận văn học khác nhau. Có thể kể bản thể luận hình thức, bản thể luận nhân học, bản thể luận sự sống, bản thể luận hoạt động và bản thể luận như nó vốn thế.