Recent Articles

Đọc tựa xây dựng

Một trong những khó khăn trong lúc nghiên cứu việc đọc đó là cảm giác không thoải mái khi nhận xét về nó: sự phản tỉnh, thật mơ hồ, việc điều tra tâm lí – xã hội thì chán ngắt. Vậy nên người ta thấy nhẹ người khi phát hiện ra rằng việc xây dựng được thể hiện ngay trong nội tại các văn bản hư cấu – nghiên cứu việc xây dựng trong đó thuận tiện hơn.

Văn bản hư cấu lấy sự xây dựng làm đề tài đơn giản chỉ là vì không thể nào gợi lên cuộc sống con người mà không nói về cái quá trình cơ bản ấy. Mỗi nhân vật, xuất phát từ những thông tin nhận được, buộc phải xây dựng những sự việc và nhân vật bao quanh nó; do điều này, nó ráo riết song hành với người đọc cũng đang xây dựng thế giới tưởng tượng của họ dựa trên những thông tin mà họ có được (văn bản, cái giống như thật); như vậy việc đọc (không tài nào tránh khỏi) phải trở thành một chủ đề của cuốn sách.

Các trường phái văn học so sánh

Sự cách tân, đột phá của trường phái nghiên cứu rõ ràng là được sự gợi ý của lý thuyết tiếp nhận, phương pháp phân tâm học và chủ nghĩa cấu trúc, nó nằm trong khuynh hướng đổi mới nghiên cứu văn học của thế kỷ XX. Ảnh hưởng của trường phái Mỹ rất sâu rộng. Năm 1963, nhà nghiên cứu Pháp René Etiemble công bố công trình mang tên So sánh không phải là lý lẽ tán thành sự phê phán trường phái Pháp và đề xuất phương hướng cải cách bộ môn văn học so sánh. Ông cũng phê bình các nhà nghiên cứu Mỹ ít tôn trọng tính xác thực. Các công trình nghiên cứu mang khuynh hướng mới của văn học so sánh từ những năm 60 trở lại đây đã cho thấy sự nghiên cứu so sánh về chất văn học đã được gia tăng. René Etiemble trong cuốn sách nói trên xác nhận: trong nghiên cứu văn học so sánh tôi không bao giờ quên so sánh, còn người ta thường bỏ quên văn học”. 

Nguồn gốc truyện kể dưới sự soi sáng của loại hình học

Thiết chế văn bản sản sinh huyền thoại bao giờ cũng được phân bố ở trung tâm của khối văn hoá. Đặc điểm cơ bản của loại văn bản do nó tạo ra là sự lệ thuộc của chúng vào sự vận động của thời gian tuần hoàn[1]. Thiết nghĩ, những văn bản được sáng tạo theo kiểu như thế không phải là văn bản truyện kể theo cách hiểu của chúng ta và quả là rất khó có thể dùng những phạm trù mà ta đã quen làm công cụ mô tả chúng. Đặc điểm đầu tiên của loại văn bản này là sự thiếu vắng các phạm trù khởi đầu và kết thúc: văn bản được xem là một cấu trúc không ngừng lặp lại, xẩy ra đồng bộ với các quá trình mang tính tuần hoàn của tự nhiên: với sự thay đổi của các mùa trong năm, của thời gian một ngày đêm, của lịch thiên văn. Đời sống của con người không được xem là một lát cắt theo tuyến tính nằm giữa sự sinh hạ và chết đi, mà như một chuỗi lặp lại không ngừng (hãy nhớ lại câu: “Rồi bạn bạn sẽ chết, thế là bạn lại khởi sự từ đầu” trong thơ A.Blok).