Recent Articles

Kết cấu tác phẩm nghệ thuật ngôn từ (phần 4): Khái niệm nhân vật

Kết cấu tác phẩm nghệ thuật ngôn từ (phần 4): Khái niệm nhân vậtĐể có thể hiểu quy luật biến chức năng truyện kể thành nhân vật – thành một hình tượng với các dấu hiệu của con người, – cần ghi nhớ một điểm sau đây. Nếu so sánh truyện ngắn bợm nghịch với tiểu thuyết bợm nghịch, ta sẽ nhận ra sự khác nhau thú vị.  Cấu trúc của truyện ngắn bơm nghịch thường được xây dựng trên một sơ đồ rõ ràng: nhân vật – thằng bợm thường hành động trong trường nghĩa “giàu – nghèo”[9]. Hắn là người nghèo, nhưng khác với những nhân vật cùng cảnh ngộ, hắn có khả năng hành động: sáng trí, lắm mẹo, có quyền sống bên ngoài những cấm kị đạo đức. Ranh giới giữa giàu và nghèo không thể thẩm thấu đối với thằng “ngốc”, nhưng chẳng có gì đáng sợ đối với thằng “bợm”.

Kết cấu tác phẩm nghệ thuật ngôn từ (phần 3): Vấn đề truyện kể

Sự kiện được xem là đơn vị nhỏ nhất không thể chia cắt của tổ chức truyện kể, nó được A.N.Veselopski định nghĩa là môtip. Khi xác định dấu hiệu của môtip, Veselopski đã nhắm tới bình diện ngữ nghĩa: môtip là đơn vị trần thuật tối thiểu, không thể chia cắt, có quan hệ với sự kiện chỉnh thể về loại hình của bình diện nằm bên ngoài (bình diện đời sống): “Tôi hiểu môtip là định thức trả lời cho xã hội thời xa xưa những câu hỏi mà tự nhiên đặt ra mọi nơi cho con người, hoặc nó định hình các ấn tượng đặc biệt mạnh mẽ, gắn với những điều hệ trọng hoặc thường xuyên lặp lại về hiện thực. Dấu hiệu của môtip là công thức hình tượng một thành phần của nó”

Kết cấu tác phẩm nghệ thuật ngôn từ (phần 2): Vấn đề không gian nghệ thuật

Bên cạnh khái niệm “trên – dưới”, cặp đối lập “đóng – mở” cũng là dấu hiệu quan trọng thực hiện chức năng tổ chức cấu trúc không gian của văn bản. Không gian khép kín, do được diễn giải trong các văn bản dưới dạng những hình tượng không gian sinh hoạt đời thường khác nhau, như nhà cửa, phố xá, quê hương, và được gắn với những đặc điểm xác định, như “thân thuộc”, “ấm áp”, “an toàn”, nên nó luôn đối lập với không gian mở ở “bên ngoài” và các dấu hiệu “xa lạ”, “thù địch”, “lạnh lẽo”. Cũng có cả những cách diễn giải trái ngược.