Recent Articles

Văn học như là tư duy về cái khả nhiên

Nghiên cứu bản chất nhận thức của văn học, theo chúng tôi, nhất thiết đòi hỏi phải chỉ ra đối tượng đặc thù của văn học, phải giải thích cái lô gích vì sao nhận thức trong văn học lại cho phép nhà văn hư cấu và gắn liền với lí tưởng thẩm mĩ về cuộc sống cũng như tình cảm chủ quan của chủ thể nhận thức và sáng tạo, những điều mà nhận thức khoa học nói chung không chấp nhận.

Lý thuyết cácnavan hóa của Bakhtin và tư duy tiểu thuyết hiện đại

Ngôn từ nghệ thuật cũng là một sản phẩm có tính chất cácnavan hoá. Trong văn học, ngôn từ thoát khỏi các qui tắc ngôn ngữ thông thường để sống một cuộc sống mới. Nó vượt khỏi cấu trúc chuẩn mực của ngôn ngữ để đi vào những kết hợp mới, tự do mang tính thẩm mĩ. Chỉ đọc Truyện Kiều của Nguyễn Du thôi ta cũng thấy một cacnavan  tưng bừng của tiếng Việt. Những giọt tủi, giọt hồng, giọt châu, giọt ngọc, những giấc tiên, giấc hoè, những dặm băng, dặm xanh, dặm hồng…những câu thơ trốn chủ ngữ, những câu thơ đảo trang, những phá vỡ qui phạm để cấu tạo lại như kiểu gió lá cành chim, nắng tủi mưa sầu, ăn gió nằm mưa, gió gác trăng sân, cười phấn cợt son, hồn rụng phách rời…không bao giờ tra thấy trong từ điển. Nếu không có một nhãn quan kiểu cácnavan hoá như thế thì tiếng Việt làm sao có được cuộc sống lạ lùng như vậy để thể nghiệm các cung bậc, giới hạn của sáng tạo?

Những giới hạn của cộng đồng diễn giải

Khái niệm Cng đng din gii được Stanley Fish đề xuất năm 1980, trong cuốn Có mt Văn bn trong Lp này không?(Is there a Text in This Class?)(9)cho đến hôm nay đã tìm được tiếng nói chung và cả những ý kiến khác biệt trong giới nghiên cứu lí luận văn học. Với khái niệm này, Stanley Fish vừa cho thấy những vấn đề còn tồn tại trong lí thuyết tiếp nhận mà chúng tôi vừa đề cập ở phần trên, lại vừa gợi mở một cái nhìn mới về bản chất của sự diễn giải văn bản văn học. Chúng ta có thể nhận ra những giới hạn của cộng đồng diễn giải, cái thiết chế mà theo Stanley Fish, nó làm cho sự đồng nhất hay ổn định của nghĩa phụ thuộc vào sự đồng nhất và ổn định của các nhóm người đọc. Mối liên kết của nhóm người đọc này thể hiện qua việc các thành viên của nhóm đồng thời thừa nhận tính đồng nhất và ổn định của các nghĩa của văn bản