Hà Xuân Trường (1924 – 2006)


Hà Xuân Trường tên thật là Hà Nghệ, sinh ngày 13/9/1924 tại làng Vịnh Đại ( nay là xã Đức Vịnh), huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.

Xuất thân trong một gia đình nông dân, từ nhỏ ông học vỡ lòng bằng chữ Hán ở làng, học tốt nghiệp Thành chung ở Vinh, học phần tú tài ở Hà Nội.

Từ năm 1944, khi đang học tại Hà Nội, ông đã hoạt động trong mặt trận Việt Minh. Năm 1945 ông trở về quê tiếp tục hoạt động cách mạng, tham gia cướp chính quyền ở địa phương.

Sau khi trở thành Đảng viên cộng sản (4/1945), ông bắt đầu hoạt động báo chí, văn học từ 5/1947. Từ đó đến khi mất (6/2006), hơn nửa thế kỷ gắn bó với sự nghiệp tuyên truyền, báo chí, văn học, nghệ thuật theo đường lối công tác tư tưởng, văn hóa, văn nghệ của Đảng, ông đã lần lượt đảm nhận những trọng trách : Ủy viên Ban biên tập báo Nhân Dân (1951-1962); Thứ trưởng Bộ Văn hóa (1965-1982), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương  Đảng khóa V (1982-1986); Trưởng Ban Tư tưởng – Văn hóa Trung ương; Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VI (1986-1991); Tổng biên tập tạp chí Cộng sản. 

Ông từng là Ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa II và III (1963-1989); Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam (1969-1981), Phó Chủ tịch kiêm Phó Bí thư Đảng Đoàn Liên hiệp các hội VHNT Việt Nam (1995-2000).

Trong hơn  50 năm , tuy phải dành nhiều thời gian cho công tác ở các cương vị phụ trách quản lý hoặc lãnh đạo, ông đã cho in được hàng trăm bài báo, hàng chục đầu sách với các bút danh: Lê Trọng Lâm, Xuân Trường và từ 1960 là Hà Xuân Trường. Về sách của ông, nhiều hơn cả là loại lý luận – phê bình (11 cuốn), rồi đến: bình luận chính trị (3 cuốn), sáng tác (1 cuốn), dịch lý luận (1 cuốn). Giải thưởng Hồ Chí Minh (đợt 2, năm 2000) được trao cho cụm tác phẩm lý luận – phê bình của ông là: Đường lối văn nghệ của Đảng vũ khí -trí tuệ – ánh sáng (1975), Sự nghiệp văn hóa – văn nghệ dưới ánh sáng Đại hội V (1983); Trên một chặng đường (1981); Văn học – Cuộc sống – Thời đại (1986).

Trong phê bình tác gia, tác phẩm cụ thể, Hà Xuân Trường nồng nhiệt khẳng định những thành tựu của văn học dân tộc trong quá khứ, văn học yêu nước và cách mạng hiện đại và đương đại.

Hà Xuân Trường – cây bút lý luận – phê bình văn nghệ thẳng thắn, trung thực, có lý , có tình, trân trọng thành quả của tư duy nghệ thuật hướng tới cái đẹp, cái cao cả và sự chân thực, hăng hái bảo vệ và phát huy sự đúng đắn của đường lối văn nghệ mac – xít và chân lý nghệ thuật. Ông là nhà lý luận chú trọng đến hiệu quả của hoạt động thực tiễn, góp phần đáng kể   vào việc khai thông con đường của  nghệ thuật  hiện thực được đánh dấu bởi tác phẩm sáng giá của những văn nghệ sĩ thực tài, có hoài bão chân chính đối với nghề nghiệp cao quý.

Ông không ngần ngại bộc lộ bản lĩnh, tính chiến đấu, trung thực với cái “tạng” của mình trong khi tranh luận, trao đổi ý kiến xung quanh các vấn đề học thuật, nghề nghiệp của văn nghệ.

Nguyễn Ngọc Thiện soạn.Copyright © 2012-2013 – PHÊ BÌNH VĂN HỌC

Leave a Reply