Hải Triều (1908 – 1954)


Hải Triều tên thật là Nguyễn Khoa Văn, sinh ngày 1.10.1908 tại làng An Cựu (nay thuộc thành phố Huế), xuất thân trong một gia đình khoa bảng và giàu lòng yêu nước.

Thời niên thiếu, những năm học ở trường Quốc học (Huế), ông sớm tham gia phong trào học sinh yêu nước, rồi gia nhập Đảng Cách mạng Tân Việt ( năm 1927). Lúc này ông đã cầm bút viết báo với bút danh Nam Xích Tử.

Sau khi Đảng này tan vỡ, được Nguyễn Phong Sắc, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương giới thiệu, ông được công nhận là Đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương (tháng 6.1930), được cử vào tỉnh ủy Thừa Thiên.

Mấy tháng sau, ông được điều vào Sài Gòn ,tham gia Thành ủy Sài Gòn -Chợ Lớn. Ở đây , ông bị Pháp bắt giữ, đưa về Huế xét xử, kết án tù. Đến tháng 7.1932 ông mới được trả tự do.

Trong cao trào Mặt trận Dân chủ do Đảng lãnh đạo, ông sôi nổi hoạt động trên báo chí công khai với bút danh mới Hải Triều, nổi bật lên và chói sáng trong vai trò một chiến sĩ tiên phong của Đảng, một kiện tướng tả xung hữu đột đấu tranh với quan điểm duy tâm về triết học và xã hội, và quan điểm tư sản “nghệ thuật vị nghệ thuật”.

Đứng vững trên lập trường , duy vật cách mạng triệt để, sử dụng ngòi bút luận chiến sắc bén, hùng biện, những bài báo, cuốn sách do ông viết đã lôi cuốn và thuyết phục mạnh mẽ, đem lại thắng lợi vang dội cho quan điểm mác -xít -lêninnit trên lĩnh vực tư tưởng – học thuật và văn hóa – nghệ thuật.

Tháng 8.1940, Hải Triều bị thực dân bắt trở lại, đưa đi an trí. Mãi đến tháng 3.1945, ông mới được thả.

Ông tham gia khởi nghĩa ở Huế (8.1945) rồi về công tác tại Bộ Tuyên truyền, làm Giám đốc Sở Tuyên truyền Trung bộ.

Thời kỳ kháng chiến chống Pháp ông tiếp tục giữ các cương vị quản lý như: Giám đốc Sở Tuyên truyền Liên khu IV, Chi hội trưởng Chi hội nghiên cứu chủ nghĩa Mác Liên khu IV, Tổng thư ký Đoàn khoa học – kỹ thuật Liên khu IV. Sau chuyến đi công tác Việt Bắc trở về, lâm bệnh nặng, ông mất ngày 6.8.1954 tại Thọ Xuân – Thanh Hóa.

Trong 26 năm cầm bút hoạt động bền bỉ trên mặt trận tư tưởng, báo chí và văn hóa cách mạng, ông đã viết nhiều bài báo, tác phẩm nổi tiếng, cắm được những cột mốc quan trọng của lộ trình tư duy mác-xít về triết học, về lý luận văn nghệ, sau này được tập hợp lại khá đầy đủ trong Hải Triều toàn tập gồm 2 tập ngót 900 trang in, do Nhà xuất bản Văn học ấn hành năm 1996.

Tuy chỉ hưởng dương 46 năm, nhưng sự nghiệp mà Hải Triều để lại đã khiến ông xứng đáng được liệt vào hàng những nhà báo tài năng kiệt xuất của

Đảng, nhà tư tưởng, nhà lý luận – phê bình văn nghệ mác-xít đi tiên khu  trong  công cuộc xây dựng, phát triển nền báo chí cách mạng, nền văn học – nghệ thuật Việt Nam tiên tiến, hiện đại, xã hội chủ nghĩa ngay từ nửa đầu thế kỷ XX. Hải Triều được Nhà nước Việt Nam  truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học – nghệ thuật đợt I (năm 1996)./.

NguồnNguyễn Ngọc ThiệnLý luận phê bình và đời sống văn chươngNxb. Hội Nhà văn,2010. Bản vi  tính Copyright © 2013 – Nguyễn Ngọc Thiện & PHÊ BÌNH VĂN HỌC

Leave a Reply