Posts Tagged ‘dịch thuật’

“Phê bình dịch thuật yếu”

Trước hiện tượng dịch thuật liên tục được đặt lên bàn mổ xẻ, dịch giả Lê Hồng Sâm cho rằng, đó là một tín hiệu đáng mừng, bởi số lượng sách dịch đã nhiều hơn thế hệ của bà cách đây mấy chục năm, có người đọc và người đọc cũng thực sự quan tâm tới văn học dịch, đồng thời độc giả ngày nay có kiến thức, ngoại ngữ để đưa ra những phát biểu của họ. Thế nhưng, bà đồng cảm với thế hệ dịch giả hiện nay khi “ít có sự thưởng thức thật sự mà chủ yếu tìm ra những chỗ sai để chê bai”. Dịch giả kể, khi bà dịch tiêu đề một tác phẩm của Flaubert là “Một tấm lòng chất phác”, một nhà thơ – độc giả đã tìm đến bà để cảm ơn vì cái tên dịch. “Vì chị dịch là ‘Một tấm lòng chất phác’ chứ không phải ‘Một trái tim nhân hậu’ hay điều gì đó tương tự, và tôi thích nó, vì nó hay quá!”. Bà nói điều đó khiến bà nhớ mãi và tự hào về công việc dịch thuật của mình. Vì thế, theo dịch giả Lê Hồng Sâm, để nền dịch thuật được phát triển, thay vì cố tìm những lỗi để bắt bẻ, hãy khích lệ người dịch.

Bàn về dịch thuật

Nhân thể cũng xin nói ngay rằng dịch thuật sát từng chữ là cách tốt nhất để dịch sai và dịch dở. Và chính vì quan niệm sai về nghệ thuật dịch thuật mà các nhà nho Trung Quốc đặt bày ra ba cái tiêu chuẩn tín, đạt, nhã ngớ ngẩn kia. Sở dĩ họ thấy cần thêm vào hai cái chữ bậy bạ kia chính là vì họ hiểu nghĩa chữ tín là “sát từng chữ”. Cho nên họ thấy phải thêm đạt, để nói rằng bản dịch phải đạt được những yêu cầu về ngữ pháp, về văn phong, về tu từ học của thứ tiếng được dùng để dịch thuật. Nhưng chẳng lẽ một bản dịch trong đó dịch giả viết sai ngữ pháp, vụng về về văn phong, vô vị về tu từ, lại có thể gọi là “trung thành” với nguyên tác được?
Nhưng buồn cười hơn cả là chữ nhã. Sao một bản dịch lại nhất thiết phải nhã ? Chẳng lẽ nguyên tác được viết với một văn phong thô lỗ, cục cằn, sù sì (một cách có chủ ý) lại phải dịch thuật thành một văn bản tao nhã, chải chuốt, ngọt ngào ? Nếu thế thì còn đâu là tín (trung thành)?

Tọa đàm “Dịch thuật trong thực tế xuất bản”

Thời gian qua, việc xuất bản các tác phẩm dịch ngày càng gặp nhiều khó khăn và có nhiều tranh cãi; ranh giới giữa đúng – sai trong dịch thuật cũng trở thành một vấn đề còn nhiều tranh luận. Nhằm góp phần làm rõ hơn vấn đề này buổi tọa đàm sẽ có sự tham gia của các dịch giả: Lê Hồng Sâm, Trịnh Lữ, Phạm Xuân Nguyên, Lương Việt Dũng, Đào Bạch Liên và Trần Lê Thuỳ Linh.