Recent Articles

Về một lối cảm thụ và phê bình “bắt vít”

Trong cuộc vật lộn tới tương lai, khi nhận thức ngày càng được nâng cao thì con người càng có nhu cầu soi nhìn, thẩm định lại quá khứ, hướng tới việc đánh giá lại lịch sử một cách khách quan, công bằng hơn. Mặt khác, càng đồng cảm sảng khoái trước trang lịch sử vinh quang thì hậu thế càng biết cảm nhận một cách xót xa, càng có nhu cầu sám hối trước quá khứ đau thương, càng chạnh lòng suy tư đặt ra những ước vọng giả thiết, những “giá mà”, “lẽ ra”, “nếu như”… Song lịch sử thật nghiệt ngã, phũ phàng. “Đành lòng vậy… cầm lòng vậy…” chúng tôi hiểu câu ca dao đó cũng là lời đề từ định hướng xúc cảm nghệ thuật của Nguyễn Huy Thiệp qua truyện ngắn Vàng lửa (Văn nghệ, số 18, 30-4-1988). Có lẽ bởi có những độ chênh nhất định trong sự định hướng này mà xuất hiện bài viết của anh Tạ Ngọc Liễn (Văn nghệ, số 26, 26-6-1988). Thực chất sự khác nhau chỉ là: nếu anh Thiệp không bằng lòng với cách nhìn cũ, muốn thông qua các hình tượng văn học để đưa bạn đọc theo hướng khám phá mới thì anh Liễn quá lo xa, muốn làm người giữ dây định hướng cánh diều, biết đâu cả hướng gió và sức gió đã không còn như cũ nữa.

PGS.TS Nguyễn Hữu Sơn: Hội thảo để đánh giá đúng ‘hiện tượng’ thơ Hoàng Quang Thuận

Như tôi đã nói, chính vì thơ Hoàng Quang Thuận có “tính vấn đề” nên đã nảy sinh nhiều ý kiến khác biệt và trái chiều. Bản thân hiện tượng “gây nhiều dư luận trái chiều” trong hội thảo này cũng chính là một vấn đề có “tính vấn đề” cần phải giải quyết. Ở đây thực sự có nhiều ý kiến “bốc thơm” và đồng thời cũng có nhiều ý kiến phê phán, phản bác, chê bai đến tan tành xác pháo. Điều này có lý do bởi mỗi nhà phê bình sẽ tùy thị hiếu, tùy cơ duyên và sự khế hợp, “thông kênh” với chất thơ Hoàng Quang Thuận mà có cách định vị khác nhau. Ngay với từng câu, từng bài thơ và cả tập thơ, có người cho là hay và tuyệt hay, có thể đưa vào tuyển thơ thế kỷ và dự giải Nobel, nhưng có người lại cho là thứ thơ bắt vần, nhảm nhí, chẳng phải tiền nhân ban cho, cũng chẳng phải thơ thiền, chẳng phải Đường luật chi ráo. Thơ Hoàng Quang Thuận, nếu được 100% người “bốc thơm” thì may chăng có thể đưa dự giải Nobel; nếu bị 100%  người đồng thuận chê thì chắc chắn đã không thể có hội thảo khoa học này. Trên tư cách người thẩm định các tham luận, tôi tôn trọng các ý kiến riêng và cố gắng tổng thuật một cách khách quan các nội dung chính, bao gồm cả khen và chê.