Recent Articles

Từ Xuân Hương đến Vô Kỵ, cấu trúc phê bình hay phê bình cấu trúc luận Đỗ Long Vân

Nguyễn Mạnh Tiến  Nghiên cứu văn học miền Nam Việt Nam1954 – 1975 tiếp nhận lý thuyết phương Tây từ nhiều suối nguồn. Trong đấy, trường phái lý thuyết chủ đạo hiện tượng luận, như thái sơn bắc đẩu, là bá chủ của hoạt động nghiên cứu, phê bình văn học (1). Song, bên cạnh, […]

Lê Tuyên trong cái nhìn mơ mộng [Diễn giải về phê bình hiện tượng học văn học Lê Tuyên]

Lê Tuyên là người có ý thức rất rõ về phương pháp phê bình mà mình chọn lựa, ngay ở những bài viết đầu tiên Lê Tuyên đã nhấn mạnh: “như nhiều lần tôi đã quan niệm, cái nhìn của chúng ta là một cái nhìn nội giới, và khi ta phóng vào hiện tượng là chỉ để tìm bản thể của ta” (TTTC, tr.3). Cái nhìn này là cái nhìn hiện tượng luận, mang đậm chủ quan tính của ý thức phóng chiếu vào vật giới và kiến tạo nghĩa cho vật giới. Bởi vậy, thế giới thông qua hệ thống vật giới đã được tôi kiến tạo, cấp cho một quy chế nghĩa là thế giới của tôi và cho tôi, mang dấu ấn chính tôi, nó thiết thân với tôi; còn cái thế giới tồn tại khách quan kia, luôn có đấy, nhưng xa lạ với tôi. Cái nhìn hiện tượng học mang dấu ấn tâm lý cá nhân sâu đậm này, từ đây sẽ được Lê Tuyên vận dụng linh hoạt trong suốt đường dài hoạt động phê bình văn học của ông. Mọi tín hiệu trong hoạt động diễn giải của Lê Tuyên, do đấy, đều được phát đi từ trong văn bản, bởi vì với ông, nội giới văn bản là nơi đã thu giảm trọn vẹn tất cả mọi ý nghĩa bên ngoài rọi phóng vào. Nên, cứ xuất phát từ văn bản, giảm trừ (reduction – phương pháp hiện tượng học) các lớp nghĩa khác nhau phủ lên văn bản thì bản chất văn bản sẽ tỏ lộ.

Tính lưỡng thê của phê bình văn học*

Đọc âm bản Phê bình văn học, con vật lưỡng thê ấy của Đỗ Lai Thúy, vượt qua cái bề nổi/bề trên/bề ngoài như mục lục quyển sách trình hiện, lặn vào cái bề sâu/bề sau/bề bản chất của quyển sách thì sẽ thấy, thực chất, đây không phải là một tập hợp thuần túy các phương pháp phê bình văn học Việt Nam thế kỷ XX, như thể cuốn giáo trình. Giấu bên ngoài dáng vẻ “hiền lành” mà câu chữ đưa lại, công trình mới này của Đỗ Lai Thúy có rất nhiều “thuốc nổ”, thách thức, khiêu khích những giá trị, làm đảo lộn nhiều vị thế tưởng như đã “an tọa”, bấy lâu nay vẫn “ngồi chiễm chệ” trong không gian phê bình văn học Việt Nam một thế kỷ qua