Thơ tuyển Mai Văn Phấn (thơ cùng tiểu luận và trả lời phỏng vấn, Nxb. Hội Nhà văn, 2011) – Phần1/4


Tập này tuyển lại các bài tiêu biểu trong các tập đã in và một số bài chưa công bố: Giọt nắng, Gọi xanh, Cầu nguyện ban mai, Hôm sau,  Trường ca Người cùng thời, Nghi lễ nhận tên, Vách nước , Và đột nhiên gió thổi, Bầu trời không mái che. Qua đây, bạn đọc sẽ thấy cách đi của Mai Văn Phấn từ truyền thống đến hiện đại và tìm ra giọng điệu riêng biệt hiện nay. Thơ Mai Văn Phấn có các giai đoạn chuyển rõ rệt, tạm phân chia thế này:
I – Từ khởi đầu đến năm 1995.
II – Từ năm 1995 đến 2000.
III – Từ năm 2000 đến nay.
Ngoài ra, còn tập hợp một số tiểu luận và những cuộc trả lời phỏng vấn để làm rõ hơn ý đồ qua các bước chuyển.

 

*

Thơ tuyển Mai Văn Phấn

(& tiểu luận, trả lời phỏng vấn)

Tuyen-thotoNỘI DUNG

A – THƠ:

I – Từ khởi đầu đến năm 1995.

II – Từ năm 1995 đến 2000.

III – Từ năm 2000 đến 2011.

(Rút từ các tập thơ Giọt nắng, Gọi xanh, Cầu nguyện ban mai, Nghi lễ nhận tên, Ng­­ười cùng thời, Vách nư­­ớc, Hôm sau, và đột nhiên gió thổi, Bầu trời không mái che và những bài thơ chưa công bố.) 

B – MỘT SỐ TIỂU LUẬN. 

C – TRẢ LỜI PHỎNG VẤN.

 

 *

 

I – TỪ KHỞI ĐẦU ĐẾN NĂM 1995

 

 

Tản mạn về cỏ

Thôi đừng dỗ cỏ lên trời
Khi tan mộng mị biết ngồi với ai
Dấu chân đừng hóa chông gai
Nép vào bóng xế dũa mài hoàng hôn
Ta về đổ bóng xuống vườn
Cho xanh tươi lại từng cơn úa vàng
Ghé môi vào miệng thời gian
Cho hơi thở mọc vô vàn cỏ non.

 

 

Một mình

Em đi cùng đám mây bông
Mình anh gió hú dọc sông Ngân Hà
Tàn mùa chiếc lá lia qua
Cho cô đơn ấy xẻ ra mấy phần
Sáng thì làm trăng thượng tuần
Lu thì ghép với mấy lần cong vênh.

 

 

Bên hoa

Bóng ngày vội nép vào em
Ðôi môi anh thắp ngọn đèn xa xăm
Tấm thân ngọn bấc trăm năm
Còn chưa sáng hết đang đầm bên hoa
Anh xin van đấy nõn nà
Gót hương nhẹ lắm lướt qua mặt người
Tóc xanh quỳ rạp buông xuôi
Cầu cho đất ấm chờ nơi em về
Sương giăng réo gọi bốn bề
Xa em sợ lắm… bã chè… chân đêm…

 

Du ca

Giấc mơ giăng kín thinh không
Hạt mưa ngái ngủ ngã chồng lên nhau.

Cánh chim vừa liệng dao cau
Dòng sông đã ngậm bã trầu phù sa.

Vẫn nghe tiếng gọi ê a
Chồn chân tóc lại mở ra làm buồm.

Bàn tay đã đẫm hương thơm
Dìu em về lại con đường rung cây.

 

Khúc cảm mùa thu

Hóa thân giọt nước mùa hè
Một đêm trở gió bay về với thu
Dẫu chưa trọn kiếp sương mù
Xin tan loãng kẻo trăng lu cuối trời
Bao lần xanh biếc rong chơi
Mấy lần úa rụng tiếng người vọng theo
Thôi em! Ðừng vặn! Ðừng khêu!
Ðáy thu thắp sáng trên nhiều ngọn cây.
Anh vừa đọng xuống thu gày
Ðã đông thành đá phủ đầy rêu xanh.

 

 

Thay lời chim làm tổ

Vừa tỉnh dậy giữa vòm cây
Ta đem tiếng hót xuyên ngày vào đêm
Dòng sông giờ đã say mềm
Mới hay bờ cỏ ru êm còn ghì.

Một thời phờ phạc thiên di
Tìm trong bóng nước thấy gì nữa đâu
Mảng đêm đập cánh đi mau
Giọt sương trong mát trên đầu như không…

Lơ ngơ mình với hừng đông
Lặng nghe ngày rạng giữa lòng bồng bênh
Mau về tha cả rơm xanh
Mùa lên hơi ấm vây quanh vội vàng.

Trương Chi

Vầng trăng em đứng giữa trời
Ðể rơi ngàn mảnh gương ngời mặt sông
Ngày tràn đêm vỗ lên bông
Mình ta khua động cả dòng tịch liêu
Mỹ nương còn gạn trong veo
Bóng mây tăm cá có theo về cùng
Ai treo ta chốn lưng chừng
Cung đàn số kiếp bập bùng trên vai
Trăng gày đợi bến mày ngài
Thuyền ta qua nổi đêm dài này không…

 

Gom nhặt cuối mùa

Nỗi niềm đem thả trong cây
Qua sương giá đến rạng ngày trổ hoa.

Lỡ vin vào bóng mây qua
Lỡ nghe đắm đuối tiếng ma gọi đò.

Ðầu kim tựa có ai chờ
Khâu ta vào với ỡm ờ xửa xưa.

Hoa ngâu vừa lịm cuối chùa
Nhẩn nha tiếng mõ bỏ bùa tiếng chuông.
Bâng quơ

Anh đi níu gió trên trời
Lùa râm mát tới những nơi em chờ

Mắt người buông xuống sông xưa
Ru con thuyền ấy trong mưa mỏi mòn

Hạt mưa như ngã đầu non
Lăn bao nhiêu xuống vẫn còn thẳm sâu

Biết ơn sợi tóc trên đầu
Buộc ta vào những nhiệm màu khói sương

Mưa cuối hạ

Mưa cầm tiếng phách tiếng sênh
Cho ta buông giữa chiều chênh lệch chiều
Tim mình một thoáng không kêu
Lặng yên như có nhiễu điều phủ lên
Lá rơi lên tiếng kim tiền
Trong mưa nghe lọt cả miền âm dương
Sen tàn chờ gió rung chuông
Mưa như dây níu con đường vào chân
Hồn hoa ngủ giữa tay cầm
Mắt người khóc tựa ướt đầm cánh ong…

Ðem thời gian bắc cầu vồng
Gieo cơn mưa xuống cánh đồng tuổi thơ.

 

Lơ lửng

Mùa thu còn ở trên cao
Ngu ngơ buông thả ngọt ngào lưỡi câu
Hồn ta thoát xác ve sầu
Bóng cây đậm nhạt biết đâu mà tìm
Trời trong rơi những lặng im
Lỏng buông cho gió cuốn chìm hút xa
Chỉ còn ta lại với ta
Cỏ run đầu ngõ như đà cắn câu…

 

Qua hoàng hôn

Hoàng hôn như một cửa chùa
Hư không trên ngón tay vừa đi qua
Ta ngồi nhập định cùng hoa
Thành chuông ai thỉnh ngân nga cỏ mềm
Cầm tay gió dắt vào đêm
Mà hồn xanh lỡ để quên cuối trời
Dấu chân xin cát chớ vùi
Cho ta về lại luân hồi kiếp sau.

 

Hoa ngọc trâm

Hương hoa vừa đến cùng ta
Mắt chờ ấm cả sương sa cuối chiều
Xuân về trong gió liêu xiêu
Nỗi buồn đã hé ít nhiều lá non
Ðài hoa hay bóng trăng tròn
Lung linh buông xuống lối mòn bàn tay
Mùa hoa gom cả ánh ngày
Cho xanh hồn lá nhẹ bay về trời
Thấy mình là gió thoảng thôi
Còn trăm năm giấu nụ cười trong hoa.

 

Rượu xuân

Mùa xuân nâng chén ngang mày
Hạt mưa vơ vẩn lấp đầy khoảng không
Tay anh sương khói nhập đồng
Cho em so lại từng chồng đũa son.

Thương nhau uống hết lại còn
Ta leo lên tới chon von bồng bềnh
Nỗi buồn cầm cũng nhẹ tênh
Buông vào đáy nước rùng mình đậu tăm…

Hương hoa giăng với tơ tằm
Ta hay con kén đang nằm trên nong.
Bầu trời tựa cái chén không
Ðem hồn ta rót cho hồng chân mây.
Kinh cầu ban mai

Tay ta những ngón sum suê
Gọi nhau mười nẻo đi về lặng câm.

Trong sương khói có sóng gầm
Một mai vọng xuống cát lầm tạnh khô.

Mặt người viên cuội chơ vơ
Bông lau sóng tóc bơ phờ bạc mau.

Hoa tàn cây vẫn còn đau
Hương thơm quyến luyến trên đầu cỏ xanh.

Hồn mình dựa chốn mong manh
Rồi hư danh ấy cũng thành hư không.

Mắt vừa mở với rạng đông
Chân trời hổn hển phập phồng ngón chân.

 

Không đề I

Con chim bay vút lên không
Ðể lại gió với cánh đồng rộng thênh

Phù sa trôi lúc sóng duyềnh
Thương cây cuối bãi đầu ghềnh cạn khô

Gọi tìm tôi thuở dại khờ
Về thương tôi của bây giờ tinh khôn

 

Em xa
          (Tặng Ng.)

Nơi ấy. Da thịt em đã ngủ, bởi có tiếng tâm linh đang thầm thì trong anh:

Em lần theo bóng mây trôi
Thấm qua sóng lá vô hồi
Ðằm vào anh tiếng chim đôi bất ngờ
Làm vang lên những dây tơ vừa chùng.

Nhòa tan anh với mung lung
Em là giếng gió trong lòng
Nhấn chìm anh thoắt đã không còn gì
Hư vô thành thật cũng vì yêu em!

Tiếng em gọi chói chang bên kia sông mơ, con thuyền anh bỗng thành con chó nhỏ (… )

 

Nước mùa xuân

 

Thế rồi mưa và nước lên

Theo chân em dạo cho mềm mùa đông

 

Lại vang tiếng gọi gieo trồng

Bàn tay cuống quýt cánh đồng rộng thênh

 

Tung lên bọt nước đầu ghềnh

Và tăm sóng thở lặng thinh đáy hồ

 

Trổ mầm những khoảng vu vơ

Hay con cò trắng ngẫn ngờ bay lên

 

 

 

 

Mười nén nhang ở ngã ba Đồng Lộc

 

Tháng ngày gương lược về đâu

Chân trời để xõa một màu cỏ non

 

Các cô nằm lại trên cồn

Những chùm bồ kết khô giòn trong cây

 

Khăn thêu những dấu tay gày

Thành mây Đồng Lộc bay bay trắng trời

 

Người ơi, tôi lại gặp người

Hơi bom còn thổi rụng rời cát khô

 

Nhang này quặn nỗi đau xưa

Tôi nay tôi của cơn mưa về nguồn.

 

 

 

Em gái đi lấy chồng

 

Đưa dâu qua chiếc cầu tre

Lòng anh chạm lá chua me chạnh buồn

Nắng run trên cánh chuồn chuồn

Ngõ sâu như sợi chỉ luồn buộc quanh

Tuổi em như hoa dành dành

Hương bay đã mắc tơ mành nhện giăng

Ao người ta nước dung dăng

Vầng trăng em cất lên bằng vó thưa

Giấc mơ ủ xuống gáo dừa

Hoa cau còn rụng, vại mưa còn đầy

Đường trơn cây cỏ dang tay

Quang trành gót nhỏ đỡ gày đồng xa.

Em ơi, từ độ vắng nhà

Cá rô kho mặn ăn ba bốn ngày!

Màn lưa thưa gió heo may

Chắc là mẹ ngủ đêm nay chập chờn…

 

 

 

Con ngủ

Đầu cha rủ xuống tơ vàng

Lời ru của mẹ trải làn gối êm

Ngủ đi hỡi mảnh trăng hiền

Cho long lanh những giọt đêm nặng đầy

Vào đây gió cũng thơ ngây

Ngọc trâm dịu mát hương rây xuống hồn.

Trời cha che mảnh đất con

Yêu thương buông xuống mỏi mòn đêm sương

Cha là hương ở hoa thơm

Mẹ là vị ngọt cuối vườn trái cam

Con đang mơ chạy lang bang

Ngồi đây cha thả bướm vàng bay theo.

 

 

Chiếc lá

 

Tán lá là ngôi nhà bình yên

Phía sau nằm úp một con thuyền

Lá rụng khi dòng xanh tưởng cạn

Con thuyền phía ấy lật mình lên.

 

 

 

 

 

Em và biển

 

Em thở êm như biển lặng tờ

Hay đâu có bão ở trong mơ

Tay em, anh khẽ nâng trên ngực

Như kéo con thuyền lên cát khô.

 

 

 

Đà Lạt thì thầm

 

Chưa lên Đà  Lạt anh là nụ

Chiều nay hàm tiếu giữa sương về

Gọi thầm Đà Lạt thơm trong miệng

Đôi gót chân mình đôi bến mê.

 

 

 

 

Quả thu

 

Anh là vỏ chát, em là nhân

Quấn quýt heo may chuyển ngọt dần

Hôn nhau thành quả rơi trên cỏ

Xanh ủ trên đầu chín xuống chân.

 

 

 

Những con sẻ chùa Vĩnh Nghiêm

 

Chúng bay lên rồi đậu xuống mái chùa

Bị lũ trẻ rình bắt và đem bán

Từ chiếc lồng đến bầu trời là dòng sông cầu nguyện

Sao lời nguyện cầu còn giam hãm những linh hồn.

 

 

 

Ảo ảnh Tháp Chàm

 

Có một Tháp Chàm khác nữa

Là em nghiêng búp tay thon

Dắt anh từ hoa văn rêu phủ

Qua nghìn năm vang bóng những linh hồn.

 

 

 

Cánh chim bay qua

 

Bất chợt vệt cánh chim bay qua

Hay quanh quất bóng mình còn sót lại

Cánh chim tựa que diêm quẹt vào ngây dại

Ngọn lửa thiên thần nào có thể bén vào tôi.

 

 

 

Tìm hài cho em

 

Chọn bao cánh diều thuở nhỏ

Chỉ thấy chiếc hài cùng chân

Anh đưa tay mình lên nhé

Thành đôi mà vương bụi trần.

 

 

 

Cây trên đảo

 

Cây mọc vô tình bên mép đá

Tán xanh như múa gốc như quỳ

Tôi chợt ngỡ ngàng cây phá thế

Nhựa tràn qua những thớ vân vi.

 

 

 

Nghe tin em sinh con

 

Mặt đất vừa qua phút lâm bồn

Anh về hụt bước trước hoàng hôn

Chân trời phía ấy vừa se lại

Chiều rỗng mặc kim chỉ gió luồn.

 

 

 

Cảm giác mùa thu

 

Một sớm hồn ta trong ngục tối

Lá khô tiếng khóa động trên đầu

Thân xác bỗng thôi làm cai ngục

Hồn theo heo may không biết về đâu!

 

 

 

Chiều Trà Cổ

 

Biển lặng, anh im lìm như cát

Dấu chân em lún xuống thon mềm

Tưởng anh giữ con thuyền mắc cạn

Nước cồn cào nâng cả chiều lên.

 

 

Chiều

 

Những giọt hoang vu lăn xuống ngực

Tràn qua bờ mộng bóng em xa

Nơi anh đang đứng là chân thác

Réo mãi ngàn năm ướt mặt nhòa.

 

 

 

Thoáng thu

 

Nỗi nhớ biến thành sương khói

Lá khô thoát xác bay lên

Tôi thì nồng nàn như đất

Để em linh ẩn chùa chiền.

 

 

Gai

 

Sớm

Hái bông hoa hồng

Chiều

Gai cào mộng mị.

 

Sẹo

Lên xanh biếc thế

Gai

Trong hồn đơm hoa.

 

 

Gió xuân

 

Hơi ẩm dịu dàng theo nhau đi mãi

Qua rừng cây, triền dốc, mặt hồ

Và lại cuốn anh lên từng đợt

Chân mơ hồ thơ thới ở trên cao.

 

 

 

Hồn nhiên

 

Khi tôi ngủ say hồn ra khỏi xác

Lâng lâng trên những cánh hoa

Lang thang như xưa lúc mẹ vắng nhà

Quên thể xác đăm chiêu lầm lũi.

 

Ừ, thì ra cát bụi

Là một đời thân xác đớn đau

Gió vẫn ru xanh mướt ở trên đầu

Trời rót xuống từng cơn mưa đằm thắm.

 

Cái ác đã ngủ yên trong nhụy đắng

Cho đất lành thơm mát đến rưng rưng

Hồn tôi lung linh hạt nắng

Rơi xuống đồng xanh không cùng.

 

Và rạng đông!

Từng giọt rạng đông!

Tôi lại nhập hồn về với xác

Chẳng phải tôi, cũng không là người khác

Để hồn nhiên cất tiếng khóc lọt lòng.

 

 

 

 

Màu xanh

 

Trái đất – Căn nhà hộ sinh

Tiếng trẻ con chào đời truyền trong không gian xanh những dòng

mật mã…

 

Đêm đầu mùa

Anh cuống quýt hôn em qua kẽ lá

Khi sương tan cành biêng biếc xanh.

 

Cô đơn tràn bãi trưa hanh

Mùa đi rung cây lá đổ

Phải dằn dữ và cũng mềm như gió

Gió từ biển xanh mang sắc của trời.

 

Bình minh lên chiếu sáng nửa đời

Còn nửa kia chìm vào bóng tối

Bao lối cỏ cứ xanh vội vội

Thấm lên bàn chân ai qua.

 

Sóng trên cây thầm thĩ mỗi hiên nhà

Con đò thời gian hối hả

Khi mỗi chúng ta là chiếc lá

Thì rừng hoang bỗng hóa nhà mình.

 

Trái đất –  Căn nhà hộ sinh

Tiếng trẻ con chào đời truyền trong không gian xanh những dòng

mật mã…

 

 

 

 

Mơ thực

 

Chợp mắt mười lăm phút

Mà mơ dằng dặc mấy mươi năm

Tỉnh mộng

Mộng còn

Vật vã…

Ngoài vườn gió thu đang xéo lên tán lá

Phải tĩnh tâm để bàn tay hoang dã

Cúi nhặt từng chiếc lá rơi.

                                                      Tháng 8 – 1991

 

 

Chân thật

 

Anh nghiêng vào chiếc lá

Lá bỗng đôm đốm vàng

Có giọt sương lạnh giá

Rơi xuống hồn anh đang

 

Lẫm chẫm vào xốn xang

Cho lòng mềm tơ lụa

Xin em hong lên gió

Xem sợi nào ngân nga.

 

Gieo mình xuống phù sa

Bàng hoàng nghe tách vỏ

Ủ chân thật vào giữa

Chờ mùa xuân nảy mầm.

 

Lời người trồng hoa                                

(Kính tặng anh Thi Hoàng)

 

Tôi trồng hoa từ bãi dâu xanh đến lúc phơi tơ

Xòe năm ngón ngậm ngùi có mùa hên mùa mất.

 

Tôi trồng hoa nơi cỗi cằn đất không còn là đất

Mưa đang tái sinh bỗng lại nắng lụi tàn

Chợt có heo may

Chợt

Và bất chợt…

Hoa vẫn đốt lên cho sáng cái hang sâu hun hút bốn mùa.

 

Công bằng là trời xanh, oan khuất đến như mây

Chỉ có cánh hoa là nghe thấy cả.

Nơi đất mỡ màu, cây có khi chỉ toàn ra lá

Lá cũng lại như bài học công bằng.

 

Trọn một kiếp người

Hoa uống cạn nước mắt với mồ hôi

Chim có về bới tóc tôi mà làm tổ?

 

 

Thu về

 

Ngực chang chang mùa hè

Lưng đã ngầy ngậy gió

Cửa trời đang bỏ ngỏ

Cho thu về se se…

 

Chân tay sao đê mê

Giao hòa cùng trời đất

Tiếng thu gọi ong về

Để biến tôi thành mật.

 

Ai giăng khói nơi nơi

Môi mềm nghe gió quệt

Bao ngờ vực của người

Thu sẽ mang đi hết.

 

Tĩnh lặng tựa người thiền

Tựa giọt sương dịu mát

Trong hương thơm trái ngọt

Và tiếng chim tìm nhau.

 

Trời như cái ao sâu

Thu ùa về như nước

Tôi làm sao biết được

Hôm nay là hôm nào.

 

 

Mộng mơ

 

Nấp vào chiếc lá

Anh hú tìm em

Đám mây hóa đá

Vụn trong sấm rền.

 

Hồn ủ thành men

Hương lên ngây ngất

Bay vào cõi thực

Gẫy đôi cánh vàng.

 

Con bướm mơ màng

Chết còn sặc sỡ

Lặng đi ngọn gió

Mắt cay lệ tràn.

 

Từ tít cung thang

Tỉnh về thảng thốt

Thế kỷ hăm mốt

Lù lù trong gương.

 

 

 

Không đề

 

Tóc em

Tràn

Cơn lũ

Vỗ

Hồn anh

Con đê

Mong manh…!

 

 

 

Bóng mình

 

Tuổi hão huyền trong nắng sớm

Bóng mình che vạt cỏ non

Ban trưa ngốt trong hư thực

Bóng về dưới chân vo tròn.

 

Trăng rằm chẳng sáng được hơn

Thân xác vẫn dừng bên cửa

Bóng cứ muốn hòa với gió

Mặc ảnh trên tường mốc meo.

 

 

Tạ ơn bông lau

 

Những bông lau

Phơ phất

Từ không định

Bay vào hư vô…

 

Nghe vang vọng bất ngờ

Từ trong lòng vũ trụ

Có mắt ai thôi miên trong lá

Tả tơi rơi sợi nắng bạc vàng

Cơn gió hay tửu đồ lang thang

Hát đến hao gày từng giọt đêm nặng trĩu…

Thiên nhiên bao la

Thiên nhiên hiện hữu

Những bông lau – sinh tử – vui buồn.

 

Cây từ miền hoang dại không tên

Những bông lau phất lên ngọn lửa

Rồi luyện lại từ Kim-Mộc-Thủy-Hỏa-Thổ

Để ra đời những thế hệ mai sau.

 

 

Bụi và pha lê

 

Từ chai sạn dấu tay người thợ

Pha lê đứng lên rực rỡ lung linh

Kiêu hãnh giữa không gian bụi bặm.

 

Người chủ lỡ tay

Hay số phận…

Pha lê quay cuồng

Vụn nát.

Bàng hoàng

Nhận ra

Bụi là mẹ ở nơi nơi.

 

 

 

Nguyên Hồng vào nhà thờ

                           (Kỷ niệm ngày nhà văn Nguyên Hồng thăm

                            nhà thờ Phát Diệm – Ninh Bình, hè 1977)

 

Tiếng nguyện cầu thác đổ

Nứt cả vòm nhà thờ

Ông đứng như cây cột

Trên nền nhà đung đưa.

 

Sá gì những lọc lừa

Sá gì thân bèo bọt

Đem nước mắt làm mưa

Tưới trái đất khô khốc.

 

Nghiệp văn chương cực nhọc

Chở bao nhiêu kiếp người

Chúa cũng đã một thời

Chết như người hành khất.

 

Máu Chúa hòa nước sạch

Rửa tội cho cộng đồng

Ai như là Tám Bính?(*)

Tắm bằng nước mắt Ông.

———————-

(*) Nhân vật trong tác phẩm Bỉ vỏ của Nguyên Hồng.

 

 

Cuối xuân đầu hè

 

Em nhòa nắng mới ngây thơ

Ấm ran khắp tầng vũ trụ

Anh thành bông cúc thẫn thờ

Cuối mùa vàng lên vội vã.

 

Rồi nắng tràn ngoài tán lá

Nhòa tan cả sắc cúc vàng

Nắng thơm từng miếng bên thềm

Tưởng có thể cầm lên được.

 

Có một đám tang hoa cúc

Đưa qua bên kia sắc vàng

Anh cũng như từ bên ấy

Mới vừa về đến đây xong.

 

 

 

Ngủ quên trong rừng

 

Qua kẽ lá, nắng lay tôi từng giọt

Chén rượu nào vừa uống đêm qua

Gió ào đến hôn tôi từng đợt

Tựa thiên thần lại vỗ cánh bay.

 

Từ bóng tối hiện ra

Thân tôi như ngây

Trong hương hoa dại

Tôi đã lịm đi trong u tịch phủ dầy

 

Và còn nhiều thú dữ đâu đây

Chúng cũng mơ thấy em và mẹ

Đâu phải người… tôi đã nắm lấy tay

Vẫn ấm áp và hồn nhiên đến thế!

 

Giờ tôi đứng lên bằng đôi chân con dế

Trên ngọn cỏ mềm lướt đi nhè nhẹ

Rồi cố gọi lên bằng tiếng loài người

Lỡ qua cửa rừng không ai nhận ra tôi.

 

 

 

Em

 

Em, bông hoa rừng buổi sớm

Và anh bỗng thành hươu nai

Trời xanh xanh vạt cỏ dài.

 

Hồ̀n anh những miền mây trắng

Theo em mải miết phiêu bồng

Chim lâng lâng về tầng không.

 

Trong mắt có dây tơ hồng

Rủ bóng hình em ngơ ngẩn

Rừng cây cây mọc muôn trùng.

 

Lá cuốn mùa thu trải thảm

Anh về ngủ dưới chân em

Cơn mơ mơ lạc giữa đền.

 

 

 

Lẩn thẩn lúc chăn vịt

 

Đi hết triền sông

Những con vịt lạc vào đầm lầy

Tôi ném nắm đất để chúng quay lại.

 

Đến lượt những ý tưởng của tôi giữa đầm lầy khắc khoải

Thèm một nắm đất ai ném trước mặt

Để choàng tỉnh thấy mình là con vịt ngẩn ngơ.

 

 

Thuốc đắng

 

(Cho Ngọc Trâm)

 

Cơn sốt thiêu con trên giàn lửa

Cha cũng có thể thành tro nữa

Thuốc đắng không chờ được rồi

Giữ tay con

Cha đổ

Ngậm ngùi thả lòng chén vơi…

 

Con ơi! Tí tách sương rơi

Nhọc nhằn vắt qua đêm lạnh

Và những cánh hoa mỏng mảnh

Đưa hương phải nhờ rễ cay.

 

Mồ hôi keo thành chai tay

Mùa xuân tràn vào chén đắng

Tuổi cha nước mắt lặng lặng

Sự thật khóc òa vu vơ.

 

Con đang ăn gì trong mơ

Cha để chén lên cửa sổ

Khi lớn bằng cha bây giờ

Đáy chén chắc còn bão tố.

 

 

Nét quê

 

Chênh vênh nhịp cầu ao

Ru ta hoài… lặng lẽ

Có con cáy ngạo nghễ

Đang bò trên cánh bèo.

 

Không gian như quang treo

Đu ta lên lơ lửng

Xin đừng ai khẽ động

Mà tan lòng ao sâu.

 

Đã nhuộm từ thuở nào

Lưng cáy màu áo mẹ

Lòng ta là củ nâu

Nhịp chày tim đang giã.

 

 

 

Giáng sinh

 

Đôi môi

Nơi đất trời gặp nhau

Mở những lạch nguồn tìm về biển cả.

 

Ta mang nụ hôn

Như con cá mang đuôi và vây lưng

Quẫy vào biển rộng,

Con chim mang tiếng hót sáng choang mơ mộng

Lần hồi gieo xuống bãi bờ xanh.

 

Thế rồi sóng biết thầm thì

Mây biết che đi nỗi buồn tiễn biệt…

 

Và ta biết mình đã được sinh ra.

 

 

 

Vầng trăng và con đường

 

Anh là con đường lạc loài trong cỏ

Biết bao giờ tới được vầng trăng

Nước mắt đầu non nở thành hoa dại

Rũ tàn phiêu dạt chốn cô liêu.

 

Sương vương dày như đan như thêu

Không che được em một vầng sáng tỏ

Bóng em đi bằng bước chân của gió

Trên mình anh những tiếng chân nai.

 

Và trái tim bừng lên ánh ban mai

Tiếng chim gù rót vào ô cửa

Tiếng nước cuốn đi từng mảnh đêm sụp đổ

Em hay vầng trăng vừa lặn cuối con đường.

 

 

 

Anh về

 

Anh về không xao động gió

Trời trong như nước đánh phèn

Vườn em, chờ không trút lá

Chuồn chuồn ngóng đậu ngoài hiên.

 

Nhìn nhau tựa hai giọt nước

Tan vào những khoảng vu vơ

Cùng góp với ai ngọn lửa

Dẫu là mình thành lá khô.

 

Theo em lạc vào vườn xưa

Nơi các thiên thần đã ngự

Nhớ thương cả lúc anh về

Lòng em cũng thành xứ sở

 

 

Nghi Tàm

 

Cây lá ở Nghi Tàm

Thon những bàn tay Phật

Ta nhìn vào sương tan

Thấy lòng mình trong vắt.

 

Tiếng thời gian khoan nhặt

Bên thềm rêu gọi hè

Không gian như phủ chúa

Hoa cười vang cung mê.

 

Ai đang dẫn ta về

Thành Thăng Long mây khói

Nền xưa và dấu xe…

Phải tiếng em vừa gọi?

 

Màu hoa chừng rất vội

Hồn ta cứ la đà

Chắp tay làm chiếc lá

Ngỡ mặt mình đơm hoa.

 

 

Nhớ sông quê

 

Mây lùa theo gót chân ai

Đẫm một triền lau phơ phất

Dắt nhau qua cầu độc mộc

Bóng mình sông nước đa mang

Thoáng đã trôi vào xa lắc

Còn vang vang tiếng gõ phàng.

 

Nước cuốn chiều nao nghịch phách

Mình anh xoay bốn phương trời

Tay nâng cây đàn lên ngực:

“Bên tình dậu mà tình ơi…”(*)

———————

(*)  Lời một điệu chèo

 

 

 

 

Cát bụi và tôi

 

Ký ức tuổi thơ hun hút xa như chiếc vòi rồng

Cuốn sạch cả bờ sông cát bụi

Tôi sợ hãi nép vào bóng tối

Thương dấu chân mình cùng đàn kiến lang thang…

 

Giờ nỗi cô đơn lại sà xuống vần xoay tựa chiếc vòi rồng

Đang muốn hóa thân tôi thành cát bụi

Mặt trời chiều hay trái cây chín vội

Rụng xuống lòng mình

Trĩu nặng

Trần gian.

 

 

Mơ hồ

 

Lặng ngồi như thân dâu

Đế giày bám xuống đất

Nắng tơ tằm ngây ngất

Mây đầy vơi trên đầu.

 

Chân nghe từ vực sâu

Có tiếng tằm ăn rỗi

Nắng hay tấm vải màu

Bóng ta thành khung cửi.

 

 

 

Bạn

(Tặng Trương Nam Hương)

 

Một chiều bạn không tới

Chim gọi hoài trong cây

Hồn lá rơi loạng choạng

Thiếp đi trên đất dày.

 

Mùa thu trên tay gày

Nâng chén trà lẻ bạn

Bóng mình trong lòng chén

Mà hồn ngoài chân mây.

Nhớ Hà Nội

 

Có một chiều nao Hà Nội

Cất lên từ ngực biển đầy

Cả dấu chân em ngày ấy

Mắc vào tấm lưới anh vây.

 

Như vừa vang trong lòng tay

Lối cũ động thềm sấu rụng

Tiếng chim treo vào heo may

Trong lá khô rơi còn ấm.

 

Hồ Gươm tựa ngày biển lặng

Tháp Rùa đứng đó buông neo

Mặt người thành mây soi bóng

Nỗi buồn biêng biếc rong rêu.

 

Hà Nội ơi! Một cánh diều

Thả bằng sợi dây thương nhớ

Níu nghiêng cả mặt biển chiều

Nước dâng dạt dào sóng vỗ.

 

 

 

Tự thú trước cánh đồng

 

Như vừa mở được chiếc hũ nút

Bóng tối tràn tím rạng đông

Sấp mình tựa lũ bướm đêm

Ôm những giấc mơ, mơ cùng hạt giống.

 

Những hạt giống vừa chạm vào ánh sáng

Đã gặp những gì chẳng thấy trong mơ

Rơm rạ mục dâng lên từ đất ẩm

Gió xước qua bụi gai trong lúc giao mùa.

 

Ngày mới đến đưa bàn tay nắng ấm

Để lấy đi những hạt cuối cùng

Tôi chếnh choáng rỗng không chiếc hũ

Đợi những mùa vàng rạo rực hiến dâng.

 

 

Bài ca buổi sớm

 

Anh mơ được em gieo trồng trên ngực

Bàn tay dịu dàng vun vào da thịt

Hôn lên tai anh lời chăm bón thì thào

Anh cựa mình nồng nàn tơi xốp.

 

Gió sẽ đến vỗ về từng chiếc lá

Lật phía bên kia che cơn bão đang về

Rồi mùa đông em phủ lá vàng lên mặt

Nỗi ưu phiền mục ra trong lấm chấm mưa xuân.

 

Từng giọt mát lành thấm nhuần trong đất

Tươi từ môi anh đến gót chân em

Anh ngỡ mình được phép lành thánh thể

Đêm vừa qua hay đã mấy nghìn năm.

 

 

 

Thương em

 

Em nói bâng quơ: Mùa xuân rồi cũng tàn!

Anh ghì lấy bao nỗi lo toan đôi vai em gày nhỏ

Có bông hoa ngạc nhiên vừa bò ra mép nước

Con chuồn chuồn bay lên trên mặt sóng mơ hồ.

 

Anh phân vân không biết nên nhập vào con chuồn chuồn hay bông

hoa ngơ ngẩn nhường kia

Nỗi lo toan ơi! Nỗi lo toan sao mà bay bổng thế!

Em có thấy anh nhẹ như cánh chuồn hay cánh hoa không nhỉ?

Anh hỏi đôi vai em thôi mà, em cần gì phải thưa!

 

 

 

Sợi dây im lặng

 

Những đôi môi giấu mãi vào nhau

Như vỏ cây muốn lẫn vào ruột gỗ

Sự hòa hợp thành lặng im bắt đầu.

 

Sự im lặng bây giờ đang nối vào xa lắm

Từ đầu này tới cuối những hoang sơ

Cơn mơ muốn gọi ta mà không thành tiếng

Con chim thiêng sốt ruột lại bay về.

 

Nó đậu vào sợi dây im lặng vừa căng

Đâu phải thế… đâu còn là chốn cũ…

Toàn thân ta đã khác rồi khi nhè nhẹ rung lên

 

 

 

Sau mùa gặt

 

Đất đai – người đàn ông nằm ngủ

Mắt khép một vùng cửa sông

Hạt hạt phù sa mê man bên gốc rạ.

 

Da thịt râm ran từng cơn trút lá

Heo may! Heo may! Heo may!

Phía sau giấc mơ bồi hồi tàn lửa.

 

Những đám cháy bò lan bùng lên điệu múa

Thức dậy người đàn ông

Trên ngực còn vương tro than của mùa đốt đồng.

 

 

 

Nỗi nhớ mùa thu

 

Hai thương nhớ

Một mùa thu ở giữa

Gió qua tay

Thanh thoát hao gày

Mùa màng nặng trĩu đôi vai.

 

Em chợt hiện

Từ hương thơm trái chín

Trong dập dờn bãi ngô mùa thụ phấn

Lá giật mình

Cá lặn xuống chân.

 

Hút mãi về em

Từng hơi thở đất

Anh hạn hán

Cơn mưa chiều tất bật.

 

Heo may thoảng hơi người phảng phất

Mặt nước trong veo một nỗi ngóng em về.

 

 

Tiếng gọi từ những cánh đồng

 

I

 

Đất miên man tìm đến chân trời

Hơi thở đằm của bờ xôi ruộng mật

Những nỗi buồn phà sương sớm lên môi

Chiếc cày chìa vôi sục tìm trong đất

Lật lên bao kiếp người theo vết chân trâu.

 

Lật lên tôi giữa xá đất bạc màu

Hồn lang thang với lũ chuột đồng trong góc tối âm u mùa hạ

Bò trên ngực mình những con sâu cắn lúa

Mặt người hay chiếc lá trước cơn giông!

 

Vết sẹo tựa bản đồ một cuộc chiến tranh

những cuộc đời quả phụ

những em bé chết vì đạn bom chưa một lần được ra thành phố

Nỗi đau một thời lau bằng rạ rơm…

 

Trong mơ thấy ban mai thành lúa vàng ươm

Và dấu chân người gieo thành hạt thóc

Những hạt thóc bồi hồi đang mọc

Rễ yếu mềm dan díu xuống phù sa.

 

II

 

Mẹ ơi trăng lặn sao mờ

Ngoi qua sương giá mạ phờ phạc xanh

Dự hương, nếp cái để dành

Thấm từ tóc mẹ mà thành gió thơm

Đượm từ áo mẹ sớm hôm

Ấm chân rạ, ấm vào hồn đất nâu

Con hay ruộng cạn bạc màu

Mẹ ru sông nước theo nhau chảy về.

 

III

 

Một mình gió quẩn chân đê

(Gió thèm cơm nếp cháo kê thịt gà)

Câu ca làm khổ người ta

Em bây giờ hát bài ca khác rồi

Lại đây gió của ta ơi

Thổi làm chi mãi những lời thở than

Để ta bới nỗi đêm tàn

Tìm trong đất tiếng ngày sang thầm thì.

 

IV

 

Bức tường rêu lầm lì

Góc đầm sâu bí ẩn

Đêm giần sàng lận đận

Ngày gió mưa ngặt nghèo.

 

Em khóc thương mẹ!

Làm anh những muốn khóc theo

Dẫu nước mắt bây giờ

Không làm sống lại những con Bang con Bống

Và thân cò lặn lội nghìn năm trong mộng…

Hãy buông ra cho chúng về trời.

 

V

 

Đồng đất quê ta hao hao giống những mặt người

Một sớm dậy nhìn ta thân thiết thế

Người với người như mưa xuân bên nhau.

 

Những hạt mưa đang thầm thĩ trên đầu

Đất vạm vỡ dưới bầu trời tươi tốt

Qua vỏ trấu của mùa gặt trước

Đã nảy những đọt mầm tia nắng tinh khôi.

 

 

 

 

 

 

Nhật ký đô thị hóa

 

Úp mặt vào bóng tối lùm cây

Gió đang chạy trên lưng mình những bước chân đô thị

Bóng tối dẫn tôi về ngôi nhà của mẹ

Ngôi nhà như chiếc bánh không nhân.

 

Nhặt được đồng xu cùn gỉ cuối sân

Ngỡ chạm phải tay mình ngày thơ ấu

Những dấu chân ai lún sâu lỗ đáo

Từng kiếp người mở mắt… thấy đôi chân cò lội nước trắng mênh mông.

 

Nơi chó đá đầu làng vẫn sủa những con trăng

Có tiếng gọi nghe buồn như củi ướt

Thương quê nghèo mẹ tôi ra bến sông

Vớt những câu ca chưa tan vào nước.

 

Mẹ ơi mẹ! Giờ con thấy bóng râm từ bùn đất

Đất ở dưới chân mà cao hơn những suy nghĩ của mình

Đêm thai nghén những thị thành trứng nước

Ai ấy còn ngơ ngác trước văn minh.

 

Trong bóng tối lùm cây tôi chợt nhận ra mình

Với nỗi e dè từ cái thời Văn Lang lúa nước

Nỗi e dè tự thắp mình lên làm ngọn nến mùa thu đi rước đuốc

Và ngôi nhà của mẹ là chiếc đèn lồng lặng lẽ sáng dần lên.

(1995)

 

 

 

 

Một lần… thi pháp

 

Chọn màu áo em

Làm bìa tập thơ

Những đốm bóng

Theo tay người dệt lụa

Miệng tằm

Bờ bãi

Bóng dâu…

 

Nhưng em ở đâu?

Người mặc chiếc áo ấy

Khi tắt nắng

Và bóng đen thức dậy

Anh đi vòng quanh con chữ

Gọi ơi hời!

 

 

 

Dấu hiệu mùa xuân

 

Tôi lỡ quên một điều gì quan trọng

Trong bông hoa tường vi đứng lặng dưới chân cầu

Thôi không sao! Những hạt nước li ti vừa bảo thế.

 

Chân trời đang ấm dần, chỉ còn run nhè nhẹ

Tôi hay con cá vừa trườn qua khe đá

Vội hớp lấy những bọt mưa phùn giăng kín mặt sông.

 

 

 

 

Khúc phóng túng

 

Những bông hoa thổi bung giai điệu

Nhân danh liềm hái

Nhân danh hom giỏ

Nhân danh bẫy chim…

 

Vây cá lông chim bóng bẩy tràn lan

Vẽ sặc sỡ trên những đồ trang sức

Xuân đã đến lại ngóng mùa xuân khác

Ta thèm một lần nhân danh đất đai.

 

 

Giấc mơ đi qua

 

Giấc mơ đêm qua cuốn ào ra ngõ

Sóng tung bờm trên ngọn cây

Những dòng chảy cuộn sôi lối phố

Gót đêm còn vương lưới ban ngày.

 

Tấm lưới nghìn năm dằng dặc miệt mài

Ai đã kéo sau mỗi cơn binh lửa

Suốt đời mẹ đan những sợi ban mai âm thầm bên khung cửa

Khi đón cha đêm đã nhạt cuối vườn.

 

Ta kéo lưới lên từ cánh cửa vẹt mòn

Từ tiếng chân người quờ tìm giày dép

Những ngái ngủ, mơ hồ, ngơ ngác

Đang lặng chìm xuống đáy bình minh.

 

Dưới những mái nhà còn ôm nửa bóng đêm

Ta hay đám rêu phong ẩm mốc

Rùng mình… Héo khô… Xanh thêm… Hoảng hốt…

Trái chín thay áo hồng trút lại nửa vành trăng.

 

 

 

 

Nghi lễ cuối cùng

 

Ánh sáng đã ngủ yên

Ta đang hồi sinh

Trong vòng tay của đêm.

 

Như có lá mầm

Nở trong nụ hôn

Tiếng em gọi vang

Nơi bến xưa

Miệng chum

Bờ vực…

Anh chạy về

Rì rầm sóng tóc

Xuyên qua màn âm dương…

 

Nhựa trong lá mầm bắt đầu chảy

Máu trong huyết quản bắt đầu chảy

Những lạch nguồn bắt đầu chảy…

 

Vừa chạm vào bờ ánh sáng

Anh quỳ xuống

Em hiện thân trong chiếc áo thiên thần

Lấy một ít nước gọi lên máu và sữa cỏ

Em dịu dàng rửa tội cho anh.

 

 

 

Hát giữa hai mùa

 

Trở lại con đường mùa đông ám khói

Chân trời tựa mâm cơm dọn lúc rạng đông

Mây bay ngang để lại những lời chưa kịp nói

Nỉ non trong tiếng nhị hồ.

 

Trong thì thầm tìm gương mặt xa xưa

Ai vẽ tôi lên tờ giấy điệp

Từng bậc ngũ âm ngân lên thống thiết

Bao nỗi chia li chẳng biết quay về?

 

Ta thuở nào thoai thoải con đê

Rồi bỗng vỡ từ nơi không tiếng sóng

Dòng phù sa tràn vào ngày biển động

Nhận ra tôi là khu rừng rồi lại là cây

.

Những đêm không sao như còn đây

Tôi bị kéo căng giữa những tiếng đay nghiến của bà và mẹ

Chuyện áo cơm leo lét dầu đèn…

Thời bom đạn bình minh như bát vỡ

Tôi ôm chiếc bát của bóng đêm ăn dở

Thành lực điền đối diện với hoàng hôn

.

 

Tôi ra đi nghe chiêm mùa gọi nhau trên mặt giần sàng

Tiếng than hồng bén trong đống rấm

Có con thú bị thương khản giọng

Con cá lơ ngơ bỗng chốc nhảy lên bờ

.

 

Sau bão giông trời chưa kịp xanh lơ

Thu đến chậm hoa vàng chưa bối rối

Mía cứ ngọt âm thầm trong bóng tối

Giấc mơ thành dòng sông chảy giữa hai mùa

Tôi nhòa đi trong nắng mỏng sương thưa

Lan theo cỏ dọc triền đê thoai thoải

.                                                                                      

 

 

 

Lúc mặt trời mọc

Cha muốn con thức dậy trước bình minh. Khi bàn chân đêm lướt qua dàn hoa leo trước cửa. Những bông hoa cuống quýt sắc màu, mở từng cánh khẽ khàng, khuôn mặt đêm dần sáng. Mặt trời còn run rẩy trong vạt áo nồng nàn của đất, sau những tấm rèm cửa, trong hốc cây hay trong tiếng nước xuýt xoa ong óng mặt ao nhà.

Con là nơi dòng sông từ giã những ngôi sao, nơi con thú hoang gọi rừng thay lá, nơi khoảng trống hóa thành thời gian. Khoảnh khắc ấy là minh mẫn và ngái ngủ, là bột nhão sắp đông thành bánh, là những gì cha làm chưa kịp phía cha mơ…

… Phía cha mơ có ban mai đến sớm, ban mai ấy giống như con dẫu khóc hay cười đều làm sáng lên lớp bụi trần gian, sáng lên những đường kỷ hà trên nền thổ cẩm. Trên hương án tổ tiên những bài vị nhang đèn đang tư lự một điều gì âm ỉ. Sau tiếng đàn đá trống đồng, cha đứng ngây nhìn đàn chim Lạc bay qua…

Con đã thức dậy trong ban mai của cha. Phía chân trời hừng đông như trẻ thơ bụ bẫm đang duỗi dài khoái hoạt. Vài tia sáng đầu tiên giãi bày niềm hân hoan trên thềm cửa, rồi đưa những ngón tay mềm âu yếm đỡ con đi.

              

 

Viết cho cây sáo

Tôi thổi vào lòng ống sáo tối đen địa ngục, để tìm ra bảy lối tới thiên đường : ĐỒ-RÊ-MI-FA-SON-LA-SI.

Từng âm giai vỗ cánh bay đi, chao nghiêng trong ánh sáng bảy màu lung linh huyền ảo, để những bóng tối kia cũng mang hình ống sáo, cho tôi lại ghé môi khắc khoải thổi vào.

Rời bè trầm chúng bay lên cao, rồi thả vào đêm bao chiếc thang cung bậc. Nghe âm vang bước chân của bóng đêm nặng nhọc, đang lần từng âm vực mà lên.

Vũ trụ lầm lì lơ lửng trong đêm. Những con sóng dịu mềm cho bên lở biết mình còn đó, để ban mai thức dậy gặp bên bồi.

Mỗi góc tối trong tôi đang ngậm lấy âm thanh như ngậm vào vú mẹ, từ miệng mình he hé ánh sáng bồng bế nhau thong thả tràn vào.

 

 

 

Nước mắt

Nước mắt những người đàn bà góa bụa mà đông thành tinh thể, thì làng tôi có bao nhiêu hòn Vọng-Phu. Nhưng nước mắt chỉ thầm như sương muối, tháng ngày tàn héo xuân xanh, rồi bay về trời tụ thành đám mây hồng hoang. Đám mây hình những người đàn ông mơ màng… mà không , họ đang thao thức trên đầu ta từng đám rêu phong . Nỗi đau tận cùng bỗng nhiên thánh hoá. Các anh về rồi lại ra đi. Bởi sấm đã rung và chớp đã giật, mây chồng lên mây, người chất lên người.

Thương các chị mòn mỏi khóc bao đêm mà trời chỉ trả cho nước mắt đôi lần. Nước mắt bay ngang trời tím ngắt ! Từng mái gianh nghèo như mi mắt ai đẫm ướt. Các chị hứng mưa, giọt từng giọt như lần tràng hạt: Mưa! Mưa! Mưa!

Nụ hôn nào trong veo tan loãng thế. Các chị cầm tan nát đóa hoa mưa…

 

 

Em cho con bú

 

Chiều nay em cho con bú. Ngoài kia từng chân kiến đang đi, từng cánh ong vẫn còn đang vỗ. Nơi anh về trú ngụ là ô trời xanh trong mắt em cười. Hạnh phúc nào bằng ta bên nhau thảnh thơi, như được xoải mình nơi chân đê cát mịn. Anh hôn lên ngực em căng đầy thơm mát, chiều ngọt ngào cánh cò cánh vạc, qua môi anh khẽ đậu xuống hồn. Căn phòng mình chẳng còn những bức tường bao quanh và không gian thành thời gian thánh thiện, khi anh mải mê nhìn vầng ngực em dâng đầy như biển, cứ thu mình tìm vào miệng con be bé xinh xinh…

 

Nghe đâu đây có tiếng thạch sùng điểm nhịp, hay những giọt nước xa xưa đang rơi vào vại nước nhà mình.

 

 

 

Đêm ở Thụy Khuê

 

Vạt cỏ xưa hai đứa mình ngồi, giờ là nền ngôi nhà cao tầng, để anh làm con bướm chập chờn giữa phố, tìm lối ngày nào lạc cánh bay. Khuôn mặt em vừa hiện trong vòm cây sót lại, tán lá đung đưa  như bát nước đầy. Anh ướt cánh và dừng chân ở đó.

Gió ở đâu lần về gõ cửa. Anh vội vã vùi cơn mơ vào gối chăn. Thụy Khuê đêm nay trăng rằm. Mặt hồ Tây xanh xanh vòm lá. Những bông hoa bèo hay bóng dáng hồn ai vừa đậu, dễ chừng chạm vào là cất cánh bay…

 

 

Bừng tỉnh trên tàu

 

Tôi đứng lên nhường chỗ cho thiếu phụ đang tựa lưng gần bậc cửa. Chị vội vã lắc đầu và cảm ơn chiếu lệ. Về ghế của mình, tôi lơ đãng nhìn qua cửa sổ con tàu và ngủ thiu thiu.

Đoàn tàu băng qua bao cây số, đưa giấc mơ của tôi đến những nơi giời ơi đất hỡi … Tôi đi ra khỏi tôi, ra khỏi con tàu.

Có tiếng sóng biển rào rạt đập vào bờ làm tỉnh giấc. Đang bàng hoàng run rẩy, tôi nhớ ngay đến người phụ nữ xa lạ kia liệu có ngủ́ thiu thiu, để lỡ trượt chân ngã xuống đường tàu.

Nhìn chẳng thấy chị đâu. Hay chị xuống ga nào? Có cái ga ấy không? Có cái ga ấy không? Có cái ga ấy không? Trong giấc ngủ của tôi vừa nãy!

 

 

Ký sự mùa thu

 

Mùa thu mang theo trận mưa giục chiếc lá chớm vàng rụng vội. Em dọn lại căn nhà, còn anh mang chài lưới ra khơi.

Hải Phòng mùa này động biển? Những đàn cá trích, cá mòi theo nhau nhảy lên mặt nước. Những lưỡi sóng lặng câm không nói, khi chạm vào dịu ngọt mùa thu…

Thức dậy gặp heo may, ta đỡ thương cho mùa sen tàn úa.

Nhìn mặt ao đầm biết mùa thu nghìn tuổi. Lũ cá mại cờ, đòng đong, cung quăng chẳng chịu già đi. Trong ký ức ta chúng luôn giật mình và khẽ khàng bơi.

Trận mưa đêm qua đã dồn chúng ra sông, đổ về biển cả. Biển mênh mông xa xót mặn mòi, chúng hủy diệt, hóa thân và thoát xác, hồn vía thành sương khói mùa thu.

Mùa thu trong đông kết những công trình, đem tổ chim gài vào những hiên nhà cổ. Hoa cúc đăm đắm vàng đi thu xếp những ngổn ngang phiền muộn.

Mặt biển vừa yên lặng. Kéo mẻ lưới đầu tiên có bóng ngôi nhà mình, anh thấy yên tâm về em và các con.

 

 

Hải Phòng trước năm 2000

 

Trên nền cũ ngôi nhà xưa, một liên doanh mới làm lễ động thổ. Ký ức hiện về tựa ngôi đền, dâng trong tóc mình dĩ vãng tôn nghiêm.

Đặt tay lên những khung sắt, cần trục, pa-nen… Khoảng không ấy xưa là hố bom, những hốc mắt của kiếp người lầm lũi. Tôi ngậm ngùi lạc vào đám khói. Ai đốt chiếc lá vàng mùa đông hôm qua.

Đám khói mơ màng vẽ lên phần hồn của mặt bằng, chân móng. Gió cất lên âm thanh siêu thị, luồn qua kẽ tay miên man hát khẽ. Tôi gom câu ca xưa đúc thành bệ cho các thánh nhân ngồi, những câu ca thơm hương trong ngôi đền ký ức.

Hải Phòng trước năm 2000, trái tim mỗi người hay hạt giống đang ươm, cánh đồng biển phì nhiêu bên cửa sổ. Những con tàu tựa đôi hài cổ, tiếng ai cười gieo xuống khơi xa. Thủy triều thức dậy cùng cây lau cây sậy. Tiếng sóng râm ran gõ cửa mỗi căn nhà.

Gốc phượng vĩ vừa đọng thêm phù sa, đường phố rì rào ngỡ từng con sông nhỏ. Đôi tình nhân lặng lẽ trôi đi tấp vào một ca bin tin học, nhãn cầu và màn hình cũng đồng tông đồng tộc, trèo qua bậc thềm thực đơn, ngây ra nhìn: đẹp quá chừng quả cà trắng rau xanh! Từ Bến Bính, Lạch Tray, Cầu Đất… đến Cầu Rào, Cát Dài, Cát Cụt… Gió ùa đến đu cây làm sóng, trong giấc mơ những đàn chim bay về thanh khiết hót ta nghe.

Bước chân ban mai hay em đến bên hè, qua lối ngỏ hồn ta như cỏ ướt…

Từ bóng dáng bao ngôi nhà thuở trước, thời gian lắng xuống trong veo, hiện dần lên những nhà máy xi măng, đóng tàu, cán thép… Có giọt sương đêm qua đang cựa mình thăng hoa dưới ánh mặt trời.

Mặt đất căng cánh buồm no gió, ta lại nghiêng mình trước ngôi đền ký ức lúc ra khơi.

 

NguồnThơ tuyển Mai Văn Phấn (thơ cùng tiểu luận và trả lời phỏng vấn), Nxb. Hội Nhà văn, 2011

Leave a Reply