Văn học Trung Quốc trong nhà trường (tiếp): Cần nhiều về văn, ít về thơ


Hồ Sĩ Hiệp

Để phần văn học Trung Quốc trong sách văn học THPT được biên soạn tốt hơn, đáp ứng yêu cầu của việc dạy và học văn trong nhà trường, chúng tôi xin nêu lên một số ý kiến sau:

1. Trước hết, theo chúng tôi, chương trình văn học Trung Quốc ở THPT nên nhẹ hơn. Vừa đảm bảo yêu cầu hay, vừa đảm bảo yêu cầu nhẹ và dễ hơn, nghĩa là phải đưa vào chương trình những đoạn văn, bài thơ dễ hiểu. Ví dụ, ở lớp 10 nên đưa vào một vài truyện cổ dân gian ngắn, gọn, tiêu biểu (có thể như truyện Nữ Oa đội đá vá trờiNgu Công dời núi). Phần thơ Đường, theo chúng tôi nên dễ hơn. Cụ thể, nên dạy bài Thạch Hào lạimà không nên dạy Đăng cao và Thu hứng (hay Nguyệt dạ). Vì ba bài này quá khó, HS chưa thể hiểu được Đỗ Phủ. Ngay cả Tỳ bà hành cũng khó đối với HS.

Về sử ký, theo chúng tôi, nên đưa trở lại dạy đoạn trích Liêm Phả – Lạn Tương Như. Về tiểu thuyết Minh – Thanh nên giữ lại đoạn trích Hồi trống cố thành. Có thể chọn một đoạn trong Tây du ký và không nên cho đọc thêm Liêu trai chí dịhoặc nếu có chọn thì nên chọn đoạn khác trích giảng hiện nay. Về Lỗ Tấn nên dạy Cố hương.

Phần tiểu sử, tóm tắt tác phẩm, chú thích nên viết gọn hơn, không cần cụ thể, chi tiết. Các đoạn văn, bài thơ dạy phải chọn những bản dịch tốt, chính xác để HS dễ hiểu. Câu hỏi ôn tập nên gọn hơn nữa, không nên ra câu hỏi như câu hỏi đối với các áng thơ văn Việt Nam.

2. Văn học Trung Quốc ở bậc THPT nên chủ yếu nhiều về văn hơn là về thơ. Vì văn đối với các em dễ đọc, dễ học và dễ nhớ hơn thơ. Với lứa tuổi và trình độ của HS THPT hiện nay không thể hiểu được thơ mà thơ đó lại là thơ Lý Bạch, Đỗ Phủ và Bạch Cư Dị. Qua tìm hiểu của chúng tôi, sau những năm học THPT, HS đều không nhớ tên tác giả và tác phẩm văn học Trung Quốc.

Ngoài sách giáo khoa, chúng tôi còn muốn đề cập đến phần biên soạn về văn học Trung Quốc ở sách Dùng cho giáo viên (thường gọi là sách hướng dẫn giảng dạy) và sách Tư liệu tham khảo.

Về sách Dùng cho giáo viên, biên soạn như vậy là kỹ, công phu, có nhiều điểm mới nhưng đó mới chỉ là để trang bị cho “thầy”. Khi “thầy” có nhiều kiến thức, giảng lại cho “trò” thì rõ ràng là nặng, nhiều và quá khó HS không thể hiểu được. Phần hướng dẫn này người biên soạn không cần đi sâu theo hướng dẫn giáo án mà nên gợi cho giáo viên một số vấn đề về khai thác từ ngữ, ý, tình, cảnh (đối với thơ), tình tiết, cốt truyện (đối với văn), để từ đó người dạy truyền thụ những kiến thức phù hợp với lứa tuổi và nhận thức của các em. Phần hướng dẫn này chúng tôi có cảm tưởng như hướng dẫn phân tích tác phẩm văn học Trung Quốc ở ĐH hay CĐ.

Sách “tư liệu văn học nước ngoài, trong đó có văn học Trung Quốc dùng cho chương trình THPT, theo chúng tôi là cần thiết nhưng hiệu quả và tính thiết thực không cao. Nên gọi là “tư liệu tham khảo” văn học Trung Quốc dùng cho HS thì đúng hơn, vì nội dung của nó “quá tải”. Với mục đích là phục vụ chương trình văn học Trung Quốc ở trường phổ thông, người soạn đã đưa vào nhiều tác giả, tác phẩm tiêu biểu của văn học Trung Quốc như: Kinh thi, sở từ, sử ký vàthơ Đường. Mặc dù tuyển chọn, chú thích rõ ràng, cụ thể nhưng đưa kinh thi và tác phẩm Ly tao của Khuất Nguyên nhất định không phù hợp với trình độ HS. Phần thơ Đường đưa vào “tư liệu tham khảo” cũng nhiều, không cần thiết. Mặc dù sách in dày, đẹp, nội dung phong phú nhưng theo nhiều giáo viên và HS THPT cho biết thì mấy năm qua sách Tư liệu tham khảo này ít được sử dụng và ít người đọc tham khảo.

3. Phần văn học Trung Quốc được biên soạn trong sách văn học THPT nhìn chung là tốt, đầy đủ nhưng không phù hợp với đối tượng. Nhiều tác giả, tác phẩm đưa vào chương trình là không cần thiết. Việc chọn lựa tác giả, tác phẩm để dạy, học và đọc thêm cũng cần phải tính toán hơn. Phương pháp biên soạn phải thay đổi, gọn nhẹ, tinh giản, phù hợp với đối tượng. Trên tinh thần đổi mới việc dạy và học ở trường THPT và trên cơ sở những kết quả đã đạt được, chúng tôi đề nghị biên soạn lại phần văn học Trung Quốc với nội dung gọn nhẹ, phù hợp với người dạy và học. Chương trình không nên khó, nhiều mà nên dễ và ít hơn, lượng thông tin của sách phải cao hơn. Chương trình văn học Trung Quốc ở THPT phân ban và không phân ban phải khác nhau ở mức độ kiến thức văn học sử và tuyển văn. Về phần tuyển văn phải đặc biệt chú ý đến những bài văn thơ dễ hiểu, dễ học và dễ nhớ! Những bài văn thơ ấy phải gần gũi và quen thuộc với độc giả Việt Nam từ xưa đến nay là tốt nhất. Theo chúng tôi, từ trước đến nay văn học Trung Quốc đưa vào chương trình giảng dạy chủ yếu là văn học cổ điển và có một phần là văn học hiện đại (Lỗ Tấn) thì nay chương trình đó phải thay đổi. Thay đổi là hạn chế phần văn học cổ điển mà thêm phần văn học hiện đại và đương đại (từ 1949 đến nay). Văn học đương đại Trung Quốc phong phú, nhiều bài văn thơ hay phù hợp với lứa tuổi HS Việt Nam trong thời đại mới.

Trên tinh thần đổi mới việc dạy và học ở trường THPT và trên cơ sở những kết quả đã đạt được, chúng tôi đề nghị biên soạn lại phần văn học Trung Quốc với nội dung gọn nhẹ, phù hợp với người dạy và học. Chương trình không nên khó, nhiều mà nên dễ và ít hơn, lượng thông tin của sách phải cao hơn.

 

Nguồn: http://www.giaoduc.edu.vn

Leave a Reply