Recent Articles

Mấy suy nghĩ về việc nghiên cứu Bakhtin

Trong bài báo giới thiệu cuốn sách của hai tác giả người Thụy Sĩ Jean – Paul Bronckart và Cristian Bota, Ngô Tự Lập gọi cuốn sách ấy “là một quả bom đối với giới nghiên cứu”. Có lẽ đó là cảm nhận riêng của Ngô Tự Lập và những người thiếu thông tin do chưa có dịp tiếp xúc nhiều với di sản của M. Bakhtin (1895 – 1975) và lịch sử nghiên cứu di sản của ông trên phạm vi toàn thế giới. Quả vậy, ai cũng biết, ngay từ khi Bakhtin vừa xuất hiện, tác phẩm của ông đã làm xôn xao dư luận, người tán thành ông cũng nhiều, mà người chống lại ông cũng lắm. Cho đến nay, ở Nga và trên thế giới vẫn tồn tại nhiều luồng ý kiến khác nhau, thậm chí trái chiều, trong việc tiếp nhận di sản của Bakhtin. Trong tiểu luận Thi pháp học của M.M. Bakhtin và sự tiếp nhận trước tác của ông thời nay vừa công bố trên tạp chí “Những vấn đề văn học”, số 1, năm 2011, Natan Tamarchenco (1940 – 2011) cho biết: hiện có 4 luồng ý kiến như vậy

Nhóm Bakhtin – những vị tiền bối của chủ nghĩa hậu hiện đại

Khác hẳn quan niệm về ngữ nghĩa của Saussure, Voloshinov và Baktin phhân biệt Chủ đề (“nội dung của tổng thể phát ngôn”) với Ý nghĩa (“một tiềm năng, khả năng có nghĩa trong một chủ đề cụ thể”). Họ viết: “Chủ đề không lặp lại của phát ngôn ‘mấy giờ rồi?’ gắn chặt với một tình huống lịch sử cụ thể, không thể phân chia thành các yếu tố. Còn ý nghĩa của phát ngôn ‘mấy giờ rồi?’ – là như nhau, tất nhiên, trong mọi hoàn cảnh lịch sử mà nó được phát ra – được tạo nên từ ý nghĩa của các từ, các hình thức thái, quan hệ cú pháp, ngữ điệu nghi vấn v.v…tham gia cấu thành nên nó”. (Tất cả các đoạn trích từ cuốn “Chủ nghĩa Marx và Triết học ngôn ngữ” đều do chúng tôi dịch từ bản tiếng Nga)