Mẹo nhỏ: Để tìm kiếm chính xác các tác phẩm của Phebinhvanhoc.com.vn, hãy search trên Google với cú pháp: "Từ khóa" + "phebinhvanhoc". (Ví dụ: tác phẩm chí phèo phebinhvanhoc). Tìm kiếm ngay
142 lượt xem

Khái quát văn học việt nam lớp 10 violet

Hiểu được một số nét nổi bật của hoàn cảnh lịch sử xã hội, văn hóa VN đầu TK xx đến CMT Tám 1945. Đó là cơ sở hình thành nền VHVN hiện đại. Nắm vững những đặc điểm cơ bản và những thành tựu chủ yếu của VHVN hiện đại.

– Hiểu sơ bộ những nét chủ yếu về các khái niệm xu hướng và trào lưu VH để có thể vận dụng những kiến thức đó học các tác giả, tác phẩm cụ thể.

B. Phương tiện thực hiện

– SGK, SGV Ngữ văn 11

– Thiết kế bài giảng Ngữ văn 11

– Các tài liệu tham khảo khác

Bạn đang xem: Khái quát văn học việt nam lớp 10 violet

KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN HẾT THẾ KỈ XIX

Khái niệm Văn học dân gian? Đặc trưng cơ bản của Văn học dân gian là gì?
Khái niệm ca dao? Có mấy loại ca dao?
Ca dao than thân thường là lời của ai? Vì sao? Họ thường sử dụng những biểu tượng gì?Tại sao lại sử dụng biểu tượng đó?
Dẫn chứng minh hoạ.
Khái niệm Văn học trung đại

– Hình thành, toàn tập và phát triển trong khoa học nhà nước
phong kieán Vieät Nam
I. Các thành phần
II. Các GĐ PT
III. ĐĐ về ND
IV. ĐĐ về NT
Gồm 2 thành phần chủ yếu:
Văn học chữ Hán
Văn học chữ Nôm
1. Văn học chữ Hán
Là các sáng tác bằng chữ Hán của người Việt
Ra đời sớm (thế kỉ X)
Tồn tại trong suốt quá trình hình thành và phát triển VHTĐ
Thể loại: tiếp thu các thể loại từ VH TQ
+ Văn xuôi: cáo, chiếu, biểu, hịch, kí sự, truyền kì, tiểu thuyết chương hồi
+ Thơ: thơ cổ phong, Đường luật, phú.
Có những thành tựu to lớn
Tác giả: Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du, Cao Bá Quát.
2. Văn học chữ Nôm
Là các sáng tác bằng chữ Nôm (dựa vào chữ Hán ghi âm tiếng Việt)
Ra đời muộn hơn chữ Hán (thế kỉ XIII)
Tồn tại và phát triển đến hết thời kì VHTĐ

Thể loại: chủ yếu là thơ, rất ít văn xuôi
+ Các thể thơ tiếp thu từ TQ: phú, văn tế, thơ Đường luật
+ Phần lớn các thể thơ dân tộc: ngâm khúc, truyện thơ, hát nói.
Có nhiều thành tựu to lớn
Tác giả: Hồ Xuân Hương, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến, Nguyễn Đình Chiểu.
I. Các thành phần
II. Các GĐ PT
III. ĐĐ về ND
IV. ĐĐ về NT
Gồm 2 thành phần chủ yếu:
Văn học chữ Hán
Văn học chữ Nôm
Bổ sung cho nhau trong suốt quá trình phát triển
Hiện tượng song ngữ: 2 ngôn ngữ cùng được sử dụng để sáng tác văn học (dịch từ chữ Hán ra chữ Nôm)
Lập bảng so sánh sự giống và khác nhau của VH chữ Hán và VH chữ Nôm
Giống:
Văn học viết của người Việt
Mang đặc điểm của VHTĐ
Một số thể loại tiếp thu từ TQ
Khác
Văn học chữ Hán
Văn học chữ Nôm
Ra đời thế kỉ X
Viết bằng chữ Hán
Thể loại VH: tiếp thu từ Trung Quốc
Bao gồm thơ, văn xuôi
Ra đời khoảng tk XIII
Viết bằng chữ Nôm
Thể loại: vừa tiếp thu vừa sáng tạo
Thơ là chủ yếu
II. CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN
Gồm 4 giai đoạn:
Từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIV
Từ thế kỉ XV đến hết thế kỉ XVII
Từ thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XIX
Nửa cuối thế kỉ XIX

Bảng phân chia các giai đoạn văn học trung đại
Văn học viết chính thức hình thành 2 thành phần: VH chữ Hán & VH chữ Nôm
Hiện tượng Văn- Sử-Triết bất phân.
TG/TP: Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Dữ.
VH chữ Hán nhiều thành tựu: văn xuôi tự sự, văn chính luận
VH chữ Nôm: vừa tiếp thu thể loại từ Trung Quốc vừa sáng tạo
Yêu nước mang âm hưởng ngợi ca, hào hùng
Phản ánh, phê phán hiện thực XHPK
Triều Lê thiết lập sau chiến thắng quân Minh, tồn tại hơn 100 năm
XHPK phát triển mạnh cuối XV
Nội chiến: Lê -Mạc, Đàng trong – Đàng ngoài.
2. Từ thế kỉ XV đến hết thế kỉ XVII
VH viết chính thức ra đời
VH chữ Nôm xuất hiện
TG/TP: Lí Thường Kiệt, Lí Công Uẩn, Trần Quốc Tuấn.
– Văn học chữ Hán với các thể loại tiếp thu từ Trung Quốc
– Văn – Sử – Triết bất phân
Yêu nước với âm hưởng hào hùng, ngợi ca
Xây dựng và khôi phục nền văn hiến của dân tộc
Đất nước vừa giành được độc lập (938)
Xây dựng nhà nước PK
Xây dựng đất nước hoà bình vững manh
1. Từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIV
Sự kiện VH, Tác giả – Tác phẩm
Nghệ thuật
Nội dung
Bối cảnh LS – XH
Giai đoạn
văn học
Bảng phân chia các giai đoạn văn học trung đại
Xuất hiện tác phẩm văn xuôi bằng chữ quốc ngữ
TG/TP: Nguyễn Đình Chiểu, Trần Tế Xương, Nguyễn Khuyến.
VH chữ Hán & Nôm
Sáng tác theo thi pháp truyền thống
Yêu nước mang ân hưởng bi tráng
Chống thực dân – tay sai
Vạch trần sự nhố nhăng của XH TD nửa PK = thơ văn trào phúng
Chế độ phong kiến suy tàn
Thực dân Pháp xâm lược (1858)
Hình thái XH: chuyển từ XHPK -> XHTD nửa PK
Ảnh hưởng văn hóa Phương Tây
4. Nửa cuối thế kỉ XIX
Ý thức cá nhân phát triển
VH đạt nhiều thành tựu rực rỡ
TG/TP: Nguyễn Du, Thơ Hồ Xuân Hương, Đặng Trần Côn, Thơ Bà Huyện Thanh Quan, Ngô gia văn phái, Nguyễn Công Trứ.
Phát triển mạnh, khá toàn diện
VH chữ Nôm: đạt nhiều thành tự lớn
VH chữ Hán: văn xuôi tự sự
Xuất hiện trào lưu nhân đạo chủ nghĩa: đòi quyền sống,hạnh phúc, đấu tranh giải phóng con người
Hướng tới hiện thực đời sống
Hướng vào tình cảm riêng tư cá nhân
Nội chiến kéo dài, nhiều phong trào khởi nghĩa nông dân nổ ra
-> chế độ PK khủng hoảng, suy thoái
– Triều Nguyễn khôi phục lại CĐPK càng nặng nề hơn
3. Từ thế kỉ XVII đến nửa đầu thế kỉ XIX
Sự kiện VH, Tác giả – Tác phẩm
Nghệ thuật
Nội dung
Bối cảnh LS – XH
Giai đoạn
văn học
Đọc văn:
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN HẾT THẾ KỈ XIX
(Tiếp theo)
KIỂM TRA BÀI CŨ:

Khái niệm Văn học Trung đại Việt Nam?
Các thành phần chủ yếu của Văn học trung đại? So sánh điểm giống và khác nhau giữa hai thành phần đó?
I. Các thành phần
Gồm 2 thành phần chủ yếu:
Văn học chữ Hán
Văn học chữ Nôm
II. Các giai đoạn phát triển:
Gồm 4 giai đoạn:
Từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIV
Từ thế kỉ XV đến hết thế kỉ XVII
Từ thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XIX
Nửa cuối thế kỉ XIX
I. Các thành phần
II.Các Giai đoạn phát triển
III. Đặc điểm về nội dung
IV. Đặc điểm về nghệ thuật
BA NỘI DUNG
Chủ nghĩa yêu nước
Chủ nghĩa nhân đạo
Cảm hứng thế sự

III. Đặc điểm lớn về nội dung của văn học từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX
Ảnh hưởng :
+ Truyền thống dân tộc
+ Tinh thần thời đại
+ Ảnh hưởng từ nước ngoài (Trung Quốc)
1. Chủ nghĩa yêu nước
Là nội dung lớn, xuyên suốt quá trình tồn tại và phát triển của Văn học Trung đại.
Gắn liền với tư tưởng ” Trung quân ái quốc” và truyền thống yêu nước của dân tộc.
Biểu hiện:
+ Ý thức độc lập, tự chủ, tự cường, tự hào dân tộc
+ Lòng căm thù giặc, quyết chiến, quyết thắng kẻ thù
+ Tự hào về những chiến công
+ Tự hào về truyền thống lịch sử
+ Biết ơn, ngợi ca những người đã hi sinh vì đất nước
+ Tình yêu thiên nhiên, đất nước
Âm hưởng: bi tráng, hào hùng, thiết tha.
Tác giả, tác phẩm tiêu biểu:
Nam quốc sơn hà-Lí Thường Kiệt;Bình Ngô đại cáo-Nguyễn Trãi; Hịch tướng sĩ- Trần Quốc Tuấn; Thiên Trường vãn vọng-Trần Nhân Tông.
Ví dụ:
+ Ý thức độc lập, tự chủ, tự cường, tự hào dân tộc
“Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Rành rành định phận tại sách trời”
( Sông núi nước Nam- Lí Thường Kiệt)
“. Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Núi sông bờ cõi đã chia
Phong tục Bắc, Nam cũng khác
Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời gây nền độc lập
Cùng Hán. Đường, Tống, Nguyên mỗi bên hùng cứ một phương
Tuy manh yếu từng lúc khác nhau
Song hào kiệt đời nào cũng có”. (Đại cáo Bình Ngô-Nguyễn Trãi)

+ Tự hào về những chiến công
“Chương Dương cướp giáo giặc
Hàm Tử bắt quân thù” (Phò giá về kinh -Trần Quang Khải-)
+ Tự hào về truyền thống lịch sử.(Nước Đại Việt ta-trích Đại cáo Bình Ngô-Nguyễn Trãi)
+ Biết ơn, ngợi ca những người đã hi sinh vì đất nước
Văn tế Nghĩa sĩ Cần Giuộc- Nguyễn Đình Chiểu
+ Tình yêu thiên nhiên, đất nước
“Trước xóm sau thôn tựa khói lồng
Bóng chiều man mác có dường không
Mục đồng sáo vẳng trâu về hết
Cò trắng từng đôi liệng xuống đồng” (Thiên Trường vãn vọng-Trần Nhân Tông)

+ Lòng căm thù giặc, quyết chiến, quyết thắng kẻ thù
“Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa, chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng cam lòng” (Hịch tướng sĩ- Trần Quốc Tuấn)

2. Chủ nghĩa nhân đạo
Là nội dung lớn, xuyên suốt Văn học Trung đại.
Bắt nguồn từ:
+ Truyền thống nhân đạo của người Việt Nam
+ Cội nguồn văn học dân gian
+ Ảnh hường tư tưởng nhân văn tích cực của Phật giáo, Nho giáo và Đạo giáo
Biểu hiện: phong phú, đa dạng:
+ Lòng thương người
Ví dụ: ” Đau đớn thay phận đàn bà
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung” (Truyện Kiều- Nguyễn Du)
Chuyện người con gái Nam Xương (Nguyễn Dữ); Chinh phụ ngâm (Đặng Trần Côn- Đoàn Thị Điểm)

XEM THÊM:  Soạn văn bản văn học lớp 10

+ Lên án, tố cáo những thế lực tàn bạo chà đạp lên con người
VD: ” Trong tay đã sẵn đồng tiền
Dẫu rằng đổi trắng thay đen khó gì” (Truyện Kiều- Nguyễn Du)
” Người nách thước, kẻ tay đao
Đầu trâu mặt ngựa ào ào như sôi” (Truyện Kiều- Nguyễn Du)
+ Khẳng định, đề cao con người về tài năng, phẩm chất với những khát vọng chân chính: quyền sống, hạnh phúc, tự do, công lí, chính nghĩa
VD: Chị em Thuý Kiều( Truyện Kiều), Chinh phụ ngâm; Cung oán ngâm khúc.
+ Đề cao những quan hệ đạo đức, đạo lí tốt đẹp giữa người với người
VD: ” Trai thời trung hiếu làm đầu
Gái thời tiết hạnh làm câu trau mình”( Lục Vân Tiên-Nguyễn Đình Chiểu)
Tác giả, tác phẩm tiêu biểu: Truyện Kiều(Nguyễn Du); Chinh phụ ngâm(Đặng Trần Côn- Đoàn Thị Điểm); Lục vân Tiên(Nguyễn Đình Chiểu); Chuyện người con gái Nam Xương(Nguyễn Dữ).

3. Cảm hứng thế sự
Bày tỏ suy nghĩ, tình cảm, thái độ về cuộc sống hiện thực và con người
Biểu hiện:
+ Hiện thực xã hội
” Còn bạc còn tiền còn đệ tử
Hết cơm hết rượu hết ông tôi”(Nguyễn Bỉnh Khiêm)
+ Cuộc sống đau khổ của con người
Phát triển mạnh từ thế kỉ XVIII – XIX
Tạo tiền đề cho văn học hiện thực sau này.
– Tác giả, tác phẩm tiêu biểu: thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm; Nguyễn Khuyến; Tú Xương; Vũ trung tuỳ bút-(Phạm Đình Hổ); Thượng kinh kí sự(Lê Hữu Trác).
“Còn bạc còn tiền còn đệ tử
Hết cơm hết rượu hết ông tôi”
(Nguyễn Bỉnh Khiêm)
* “Sông kia rày đã nên đồng
Chỗ làm nhà cửa, chỗ trồng ngô khoai
Vẳng nghe tiếng ếch bên tai
Giật mình còn tưởng tiếng ai gọi đò” (Tú Xương)
* Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh-Phạm Đình Hổ.
Tính quy phạm
và sự phá vỡ
tính quy phạm
NGHỆ THUẬT
Khuynh hướng
trang nhã và
xu hướng
bình dị
Tiếp thu và
dân tộc hoá
tinh hoa
văn học
nước ngoài
IV.Những đặc điểm lớn về nghệ thuật của văn học từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX
1. Tính quy phạm và sự phá vỡ tính quy phạm
Tính quy phạm
Là sự quy định chặt chẽ theo khuôn mẫu
Thể hiện:
+ Quan điểm văn học:
Coi trong mục đích giáo huấn: “Văn dĩ tải đạo”, “Thi dĩ ngôn chí”
“Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm
Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà” (Nguyễn Đình Chiểu)
+ Tư duy nghệ thuật: nghĩ theo kiểu mẫu có sẵn đã thành công thức
VD: . Người đẹp: nghiêng nước nghiêng thành, chim sa cá lặn Tài: cầm, kì, thi, hoạ
Nghề: ngư-tiều-canh-mục; Con vật: Long-lân-quy-phượng..
+ Thể loại văn học: tuân thủ quy định chặt chẽ về kết cấu, niêm luật.
VD: Thơ thất ngôn bát cú Đường luật; Thất ngôn Tứ tuyệt.
+ Cách sử dụng thi liệu: nhiều điển tích, điển cố, văn liệu quen thuộc.
“Kẻ chốn Chương Đài ,người lữ thứ
Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn” (Chiều hôm nhớ nhà- Bà Huyện Thanh Quan)

* Tính quy phạm tạo ra đặc trưng về nghệ thuật: thiên về ước lệ, tương trưng.
b. Sự phá vỡ tính quy phạm
“Trời thu xanh ngắt mấy từng cao
Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu
Nước biếc trông như tầng khói phủ
Song thưa để mặc bóng trăng vào
Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái
Một tiếng trên không ngỗng nước nào
Nhân hứng cũng vừa toan cất bút
Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” (Thu vịnh-Nguyễn Khuyến)
Tính quy phạm:
Hì nh tượng quen thuộc: thu thiên(trời thu); thu thuỷ(nước thu); thu nguyệt(trăng thu); thu hoa(hoa thu)
Số câu: 8 câu; Số tiếng: mỗi câu 7 tiếng
Thi liệu: chuyện về Đào Tiềm (Trung Quốc)
Sự phá vỡ quy phạm:
Từ láy: (hắt hiu, lơ phơ); cảnh mang nét đặc trưng của mùa thu đồng bằng Bắc Bộ.; hình ảnh quen thuộc, gần gũi: cần trúc, song thưa, giậu.
*Một mặt vừa tuân thủ tính quy phạm mặt khác có thể phá vỡ tính quy phạm -> phát huy cá tính sáng tạo

2. Khuynh hướng trang nhã và xu hướng bình dị
Đề tài, chủ đề:
Hướng tới cái cao cả, trang trọng.
Ví dụ: Chí làm trai, thiên nhiên mĩ lệ, chiến công vĩ đại, nhớ nước thương nhà.
Hình tượng nghệ thuật:
Tao nhã, mĩ lệ
VD: Sông núi; người anh hùng.
Ngôn ngữ nghệ thuật:
Trau chuốt, hoa mĩ
VD: ” Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo
Nền cũ lâu đài,bóng tịch dương”(Thăng Long thành hoài cổ- Bà Huyện Thanh Quan)
a. Khuynh hướng trang nhã
Xu hướng bình dị
– Đề tài, chủ đề:
Hướng tới cái đời thường, bình dị.
Ví dụ: Ban đến chơi nhà; Thương vợ; Bánh trôi nước.
– Hình tượng nghệ thuật: Đơn sơ, mộc mạc
VD: Chiếc bánh trôi nước, bè rau muống, mùng tơi, quả mít.
– Ngôn ngữ nghệ thuật:
Tự nhiên, gần gũi với đời sống..
VD: “Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non”( Bánh trôi nước- Hồ Xuân Hương)

3. Tiếp thu và dân tộc hoá tinh hoa văn học nước ngoài
Tiếp thu
– Ngôn ngữ: dùng chữ Hán để sáng tác.
– Thể loại: tiếp thu từ Trung Quốc: cổ phong, Đường luật, hịch, cáo, chiếu,truyền kì, tiểu thuyết chương hồi.
– Thi liệu: văn học Trung Quốc, điển tích, điển cố.
b. Quá trình dân tộc hoá hình thức văn học
– Sáng tạo và sử dụng chữ Nôm
– Việt hoá thể thơ Đường luật: từ thơ Đường luật ?thơ Nôm Đường luật; thất ngôn xen lục ngôn.(Cảnh ngày hè-Nguyễn Trãi; thơ Hồ Xuân Hương; Nguyễn Khuyến.)
– Sáng tạo các thể thơ dân tộc : lục bát, song thất lục bát; ngâm khúc; hát nói.
– Sử dụng lời ăn tiếng nói của nhân dân.
Kết luận
VHTĐ phát triển trong sự gắn bó với vận mệnh đất nước và nhân dân
Cùng với VHDG, góp phần tạo nên diện mạo cho văn học nước nhà
Tạo tiền đề và cơ sở vững chắc cho sự phát triển của văn học về sau
Sơ đồ Văn học trung đại Việt Nam:

Tiết theo PPCT 33 – 34

KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945

Ngày soạn: 12.10.09Ngày giảng:

Lớp giảng:11A11C11E11KSĩ số:

A. Mục tiêu bài học

Qua bài giảng, nhằm giúp:

– Hiểu được một số nét nổi bật của hoàn cảnh lịch sử xã hội, văn hóa VN đầu TK xx đến CMT Tám 1945. Đó là cơ sở hình thành nền VHVN hiện đại.

– Nắm vững những đặc điểm cơ bản và những thành tựu chủ yếu của VHVN hiện đại.

– Hiểu sơ bộ những nét chủ yếu về các khái niệm xu hướng và trào lưu VH để có thể vận dụng những kiến thức đó học các tác giả, tác phẩm cụ thể.

B. Phương tiện thực hiện- SGK, SGV Ngữ văn

11- Thiết kế bài giảng Ngữ văn

11- Các tài liệu tham khảo khác

C. Cách thức tiến hành

– Đọc hiểu- Đàm thoại phát vấn- Thuyết trìnhD. Tiến tình giờ giảng

1. Ổn định

2. KTBC (Không KT)

3. GTBM

4. Hoạt động dạy học. Hoạt động của Thầy và Trò Yêu cầu cần đạt

GV: Văn học giai đoạn này có mấy đặc điểm cơ bản? Đó là những đặc điểm nào, hãy kể tên?

HS trả lời

GV: Hoàn cảnh lịch sử văn hóa VN trong thời kì gần nửa TK âý có những nét chính gì?HS trả lời Gv ghi bảng

GV: Thuyết giảng – Xã hội thực dân nửa phong kiến với các giai cấp, tầng lớp mới ra đời: TS, TTS, công nhân, dân nghèo- Một tầng lớp công chúng mới với thị hiếu mới đòi hỏi văn chương mới

GV: HĐH văn học là gì? Nội dung của HĐH văn học?HS trả lời Gv chốt lại

GV: quá trình HĐH diên ra như thế nào? (mấy giai đoạn?)HS: 3 giai đoạn

GV: giai đoạn này có điểm gì đáng chú ý?HS trả lời GV chốt lại

GV: Những tác phẩm chính?HS trả lời Gv ghi bảng

GV: đặc điểm của truyện ngắn, tiểu thuyết: vụng về, non nớt

GV: giai đoạn 2 có điểm gì đáng chú ý?HS trả lời Gv ghi bảng

GV: từ nội dung đến hình thức bị rằng buộc níu kéo của cái cũ tạo nên tĩnh chất giao thời của văn học

GV: giai đoạn này có điểm nào đáng chú ý?HS trả lời Gv chốt lại

GV: Vì sao văn học lại có đặc điểm này?

HS trả lời Gv chốt lại

GV: Vì VHVN giai đoạn này phát triển trong hoàn cảnh đất nước thuộc địa, ảnh hưởng của chính sách kinh tế, văn hóa của TD pháp; ảnh hưởng sâu sắc của các phong trào yêu nước. Căn cứ vào thái độ chính trị của các nhà văn (chống Pháp trực tiếp hay không trực tiếp) để chia là 2 bộ phận: VH công khai và VH không công khai.

GV: Thế nào là bộ phân văn học công khai? Bộ phận văn học này có đặc điểm gì đáng chú ý? HS tra lời Gv ghi bảng

GV: đặc trưng của xu hướng lãng mạn?

GV: những điểm đáng lưu ý của xu hướng văn học này là gì?

GV: thế nào là bộ phận văn học không công khai? Bộ phận văn học này có điểm gì đáng chú ý?HS trả lời Gv ghi bảng

GV: thành tựu chủ yếu?HS dừa SGK nêu những thành tựu nổi bật

GV: thuyết giảng

GV: đặc điểm văn học này được biểu hiện như thế nào?HS trả lời Gv ghi bảng

GV: Nguyên nhân? HS đưa ra những nguyên nhân cụ thể GV ghi bảng

XEM THÊM:  Nhận định về văn học

GV: Ở lĩnh vực nội dung tư tưởng, VH thời kì này có điểm gì đáng lưu ý?HS trả lời GV chốt lại

GV: những điểm mới của truyền thống yêu nước và nhân đạo của văn học thời kì này?HS trả lời Gv chốt lại

GV: thuyết giảng bằng những tác phẩm cụ thể

GV: nêu những nét cơ bản về thể loại của thời kì văn học thời kì này?

HS trình bày Gv ghi bảng

GV: ở phương diện này VHVN thời kì này có những điểm nào đáng lưu ý?HS trả lời GV chốt lại

GV: yêu cầu HS đọc 2 đoạn cuối T. 90 và ghi nhớ SGK T. 91

I. ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA VHVN TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945.

1. Văn học đổi mới theo hướng HĐH

a. Hoàn cảnh lịch sử

– Thực dân Pháp hoàn thành việc xâm lược, đẩy mạnh khai thác thuộc địa, đàn áp các phong trào khởi nghĩa.

– Đảng cộng sản Đông Dương ra đời, lãnh đạo phong trào cách mạng dân tộc tới thắng lợi, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời- Xã hội Việt Nam có sự chuyển biến sâu sắc- Văn hoá Việt Nam dần thoát khỏi ảnh hưởng của văn hoá Hán, tiếp xúc và chịu ảnh hưởng của văn hoá phương Tây

– Chữ quốc ngữ thay thế chữ Hán, Nôm và phát triển mạnh mẽ sâu sắc, được truyền bá rộng rãi

– Báo chí, dịch thuật, in ấn phát triển- Xuất hiện lớp tri thức Tây học dần thay thế lớp tri thức nho học- Viết văn trở thành một nghề để kiếm sống

=> HĐH văn học là tất yếu, là quy luật phát triểnb. Khái niệm, nội dung- Khái niệm: HĐH là quá trình làm cho VHVN dần thoát khỏi hệ thống thi pháp văn học trung đại và đổi mới theo hình thức văn học phương Tây, có thể hội nhập với nền VHTG hiện đại

– Nội dung:+ Vai trò nhiệm vụ của văn học: từ văn chương chở đạo, nói Chí -> VC là hoạt động thẩm mĩ nghệ thuật, đi tìm và sáng tạo cái đẹp, nhận thức và khám phá hiện thực

+ Thi pháp: thi pháp VHTĐ -> thi pháp VHHĐ

+ Nhà văn: nhà nho, nhà văn -> nhà văn, nghệ sĩ chuyên nghiệp

+ Công chúng văn học: nho sĩ -> thị dân

+ Thể loại văn học: xây dựng và phát triển nền văn học với các thể loại mới: kịch nói, lí luận phê bình, phóng sự, phê bình văn học.

c. Quá trình HĐH* Giai đoạn 1 (từ đầu thế kỉ XX đến 1920)

– Đây là giai đoạn chuẩn bị:

+ Chữ quốc ngữ phổ biến rộng rãi

+ Sự phát triển báo chí và dịch thuật

– Các tác phẩm chính: Thầy La- za- rô Phiền (Nguyễn Trọng Quản), Hoàng Tố Oanh hàm oan (Thiên Trung), được coi là hai tác phẩm viết bằng văn xuôi quốc ngữ đầu tiên.

– Thành tựu chủ yếu: thơ văn yêu nước và cách mạng của Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh (chủ yếu viết bằng chữ H, N theo thi pháp VHTĐ)* Giai đoạn 2 (khoản từ 1920 -> 1930)- Đây là giai đoạn quá trình HĐH đạt được những thành tựu đáng kể:+ Tiểu thuyết, truyện ngắn: Cha con nghĩa nặng (Hồ Biểu Chánh), Hầu trời (Tản Đà), Gánh nước đêm (Trần Tuấn Khải)

+ Thơ: Tản Đà, Á Nam Trần Tuấn Khải+ Truyện kí, văn chính luận: các sáng tác bằng tiếng Pháp của Nguyễn Ái Quốc.- Đặc điểm: nhiều yếu tố của VHTĐ vẫn còn tồn tại.* Giai đoạn 3 (từ 1930 -> tháng Tám 1945)

– Đặc điểm: giai đoạn hoàn tất quá trình HĐH với nhiều cuộc đổi mới sâu sắc trên mọi lĩnh vực:

+ Truyện ngắn và tiểu thuyết: Nguyễn Công Hoan, Khái Hưng, Thạch Lam, Nam Cao

+ Thơ: phong trào thơ mới (Thế Lữ, Xuân Diệu, Huy Cân) và thơ cách mạng (Tố Hữu, Hồ Chí Minh)

+ Phóng sự và tuỳ bút: Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Tuân+ Kịch: Vũ Đình Long, Nguyễn Huy Tưởng, Vũ Trọng Phụng

+ Phê bình lí luận: Hoài Thanh, Thai Mai, Vũ Ngọc Phan

– HĐH diễn ra sôi nổi, mạnh mẽ, toàn diện trên mọi mặt hoạt động văn hoá, làm biến đổi toàn diện, sâu sắc diện mạo của nền VHVN-> VHVN có thể hội nhập với nền VH thế giới.

2. Văn học hình thành hai bộ phận và phân hóa thành nhiều xu hướng, vừa đấu tranh với nhau, vừa bổ sung cho nhau để cùng phát triển.

a. Nguyên nhân, căn cứ

– Văn học phát triển trong hoàn cảnh đất nước bị thuộc địa- Chịu ảnh hưởng cuộc sống kinh tế và văn hoá của thực dân Pháp; đồng thời chịu ảnh hưởng của các phong trào yêu nước, giải phóng dân tộc diễn rab. Bộ phận văn học * Bộ phận văn học công khai

– Khái niệm: là bộ phận văn học hợp pháp, tồn tại và phát triển trong vòng pháp luật của chính quyền thực dân phong kiến

– Đặc điểm: phân hoá thành nhiều cu hướng: Lãng mạn và hiện thực

+ Văn học lãng mạn:

— Là tiếng nói cá nhân nghệ sĩ tràn đầy cảm xúc, phát huy trí tưởng tượng, diễn tả khát vọng, ước mơ; coi con người là trung tâm của vũ trụ, khẳng định và đề cao cái tôi cá nhân riêng tư.

— Các đề tài quen thuộc: tình yêu, thiên nhiên, quá khứ, tương lai, cảm xúc, những biến thái tinh vi trong tâm hồn.

— Giá trị của VHLM: thức tỉnh ý thức cá nhân, chống lại những thứ lạc hậu, giải phóng cá nhân.

— Hạn chế: ít gắn với đời sống chính trị của đất nước.

— Thành phần: các nhà thơ mới, nhóm Tự lực văn đoàn..

+ Văn học hiện thực:

— Thấm đượm tinh thần nhân đạo, phơi bày tình cảnh khốn khổ của người dân, chống sự áp bức bóc lột, phê phán thế sự, lên án sự bất công.

— Các đề tài quen thuộc: đời sống người nông dân nghèo, đời sống của người nghèo ở thành thị, bi kịch của những người bị áp bức bóc lột.

— Giá trị: phản ánh hiện thực khách quan, cụ thể, xây dựng được những tính cách điển hình trong hóa cảnh điển hình.

— Thành tựu: văn xuôi (chủ yếu) – Ngô Tất Tố, Nam Cao, Nguyên Hồng; thơ trào phúng

— Hạn chế: chưa thấy được tiền đồ của nhân dân và tương lai của dân tộc.

* Bộ phận văn học không công khai- Khái niệm: là bộ phận văn học đặt ngoài vòng phát pháp luật của chính quyền thực dân phong kiến, phảo lưu hành bí mật.

– Đặc điểm:+ Là bộ phận VH CM của các nhà chí sĩ, các chiến sĩ và cán bộ CM được sáng tác trong tù.

+ VH được coi là vũ khí sắc bén chiến đấu với kẻ thù của dân tộc.+ Gá trị: nói lên tình yêu nước, khát vọng tự do của dân tộc, cổ vũ phong trào đấu tranh chống giặc ngoại xâm, tin vào tương lai tươi sáng của dân tộc.+ Hạn chế: một số tp còn chưa giàu chất nghệ thuật.* Lưu ý: Hai bộ phận VH này vừa đối lập, vừa ảnh hưởng qua lại với nhau3. Văn học phát triển với một tốc độ hết sức mau lẹa. Biểu hiện:- Ở tốc độ mau lẹ, ở số lượng tác giả và tác phẩm, chất lượng giá trị của tác phẩm, sự kết tinh ở những cây bút tài năng, sự cách tân đổi mớib. Nguyên nhân- Sự thúc bách của thời đại, chủ quan của VHDT, sự thức tỉnh của cái tôi cá nhân.

II. THÀNH TỰU CHỦ YẾU CỦA VHVN TỪ ĐÂU THẾ KỈ XX ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945.

1. Thành tựu về nội dung tư tưởng- Hai truyền thống yêu nước và nhân đạo được kế thừa. Có thêm truyền thống mới: dân chủ.

– Điểm mới:+ Yêu nước thời PK gắn với vua. Giai đoạn này yêu nước gắn liền với nhân dân; gắn với lí tưởng của chủ nghĩa xã hội.

+ Truyền thống nhân đạo gắn với tinh thần dân chủ, quan tâm đến đời sống nhân dân lao động. Khát vọng giải phóng cá nhân, đề cao tài năng và phẩm giá con người.

2. Thành tựu về thể loại và ngôn ngữa. Thể loại- Tiểu thuyết:+ Trước 1930: xuất hiện chưa nhiều, chủ yếu mô phỏng cốt truyện của tt phương Tây, chưa thoát khỏi kết cấu chương hồi và cách kết thúc có hậu; nhân vật minh hoạ cho quan điểm đạo đức; ngôn ngữ chưa đạt tới chuẩn mực

+ Đầu những năm 30: nhóm Tự Lực văn đoàn; cách dựng truyện tự nhiên, kết cấu linh hoạt, tính cách nhân vật được xem là trung tâm của tác phẩm, đời sống nội tâm được chú trọng, ngôn ngữ giản dị, trong sáng, diễn tả chính xác thế giới bên trong của con người

+ Từ năm 1936: NTP, NTT, NH; đề tài từ cuộc sống nhân dân, xây dựng thành công những tính cách điển hình, ngôn ngữ giản dị trong sáng, linh hoạt

– Truyện ngắn:

+ Xuất hiện nhiều loại truyện ngắn giàu chất thơ, trào phúng, giàu tính phong tục, viết về người nông dân, trí thức nghèo

+ Ngôn ngữ phong phú, giản dị+ Phóng sự: ra đời đầu những năm 30

+ Kịch nói là thể loại văn học mới+ Ngoài ra còn có sự xuất hiện của tuỳ bút, kí sự

+ Thơ ca: số lượng tác giả đông+ Lí luận phê bình đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận.

Ngôn ngữ- Dần thoát li chữ Hán, chữ Nôm, lối diễn đạt công thức ước lệ, điển cố, quy phạm của VHTĐ- Ngày càng trong sáng, giản dị, gần với đời sống thường ngày những vẫn đa dạng, tinh tế, phong phú, làm giàu có và trong sáng của tiếng việtIII.

TỔNG KẾT

5. Củng cố và dặn dò

– Nhắc lại kiến thức cơ bản

– Ôn tập giờ sau viết bài số 3

Chuyên mục: Văn Học

Thông báo: Phê Bình Văn Học ngoài phục vụ bạn đọc ở Việt Nam chúng tôi còn có kênh tiếng anh PhebinhvanhocEN cho bạn đọc trên toàn thế giới, mời thính giả đón xem.

Chúng tôi Xin cám ơn!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *