23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Gary Gutting
Chúng ta đã thấy Michel Foucault muốn viết sách để thoát khỏi bất cứ căn cước cố định như thế nào, để liên tục trở thành một người nào khác, và bởi vậy thực sự sẽ không bao giờ trở thành bất cứ ai. Cuối cùng chúng ta phải sẽ phải tìm hiểu vì sao ông lại muốn kiếm tìm một điều như vậy, song trước hết hãy cố gắng hiểu dự phóng này một cách rõ hơn.
Một độc giả hoài nghi có thể cho rằng, nỗ lực của Foucault nhằm thoát khỏi căn cước thô...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Phạm Quang Trung
Trong tay tôi có 4 tư liệu liên quan đến chủ đề, gồm:
(1) Mục II - Lý luận phê bình văn học “cổ mẫu thần thoại”, trong Chương 11 - Tâm phân học, Tập Lý luận phê bình văn học phương Tây thế kỷ XX, Phương Lựu, Nxb Văn học, H. 2001.
(2) Northrop Frye, Thi Nguyên - 100 nhà lý luận phê bình văn học thế kỷ XX - Viện Thông tin Khoa học Xã hội, H. 2002.
(3) Giải phẫu phê bình, Tôn Quang Cường và Trần Minh Tâm dịch (nguyên bản tiếng Nga) - Tạp chí Văn học...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Lã Nguyên
1. Đôi lời dẫn nhập. Ba cuốn tiểu thuyết gần đây của Nguyễn Xuân Khánh, cuốn nào cũng rất dày. Hồ Quý Ly: 834 trang. Mẫu Thượng ngàn: 807 trang. Đội gạo lên chùa: 866 trang. Tất cả đều in trên khổ giấy 14x20.5. Ta biết, trước năm 1945, có lẽ ngoài Giông tố của Vũ Trọng Phụng (438 trang, khổ 13x19), hầu hết tiểu thuyết của Nhất Linh, Khái Hưng, Hoàng Đạo, Ngô Tất Tố, Nam Cao, Trần Tiêu, Lê Văn Trương… đều chỉ ngót nghét trên dưới 200 trang. Thế tức là b...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Lại Nguyên Ân
Ở vào một thời buổi mà người ta thường phải dành phần lớn thời gian để đối phó với một cuộc sống đang chịu tác động của bước chuyển sang kinh tế thị trường như hiện nay, những người ngoài cuộc có thể lấy làm ngạc nhiên khi thấy các nhà phê bình văn học lại đeo đẳng một cuộc bàn cãi về lý luận văn học đã kéo dài trên báo chí từ ba bốn tháng nay và cho đến hiện giờ vẫn còn chưa chấm dứt.
Sự việc gây nên thảo luận là cuốn sách...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Trần Đình Sử
Vấn đề mối quan hệ giữa văn học nghệ thuật với ý thức hệ (hình thái ý thức xã hội) không mới, nhưng cũng không phải là đã cũ, bởi vẫn còn nhiều quan niệm và phương diện chưa được làm sáng tỏ. Toàn bộ các khía cạnh ngổn ngang của văn học và hình thái ý thức xã hội đang diễn ra chứng tỏ vấn đề có một tầm quan trọng cần được nghiên cứu.
Tuy nhiên mối quan hệ văn học và ý thức hệ lại là vấn đề khó giải quyết bậc nhất, bởi vì...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Mục lục
Vài lời về việc biên soạn
Tiểu dẫn
- Học trò đời xưa với quốc sự
- Tình hình một xóm Chàm ở Tây Ninh và một chuyện truyền khẩu về lịch sử Chàm
- Mấy cái quái trong sách và báo ta
- Phụ lục: Trần Huy Liệu: Trả lời ông C.D.
- Bác cái thuyết "nước Pháp giúp nước Nam" về hồi thế kỷ XVIII
- Phụ lục: Huynh ích Lợi: Một cái đại ngộ điểm...
- Lời cảm tạ đạt cho ô. Huỳnh ích Lợi
- Phụ lục: M.V. - Nói điều lỗi của ta là sự may cho...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
(Tặng Boris Eikhenbaum)
Iu.n. Tynianov
1. Trong một loạt các bộ môn văn hoá, tình cảnh của lịch sử văn học tiếp tục giống như tình cảnh một nước thuộc địa. Một mặt, ở mức độ đáng kể, nó bị phương pháp nghiên cứu tâm lí cá nhân xâm chiếm (đặc biệt ở phương Tây) và vấn đề văn học bị thay bằng vấn đề tâm lí tác giả một cách sai lạc[1], còn vấn đề về sự tiến triển văn học - bằng vấn đề về nguồn gốc các hiện tượng văn học. Mặt khác, quan ...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
J.M.G. Le Clézio
Chúng ta có thể bắt đầu câu chuyện lần này xung quanh khoảng thời gian năm 1867, khi chàng thanh niên Isidore Ducasse – khi ấy hãy còn chưa trở thành Bá tước de Lautréamont – chuyển đến căn phòng đã có sẵn đồ đạc nằm bên bờ phía Bắc sông Seine và năm 1868, khi chàng trao bản thảo “Khúc ca đầu tiên” của thi phẩm Les Chants de Maldoror (Những khúc ca của Maldoror) cho nhà xuất bản Balitout. Hành động này, có lẽ là một trong những hành động quan trọng nhất củ...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Văn Việt
Ngày 1-10, Ban chấp hành Hội Nhà văn Hà Nội do nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên - chủ tịch hội - chủ trì đã họp hội đồng xét giải thưởng văn học năm 2012 của hội. Theo đó, xét từ tám tác phẩm vào chung khảo, ở hạng mục văn xuôi, giải thưởng được trao cho SBC là săn bắt chuột (NXB Trẻ) của Hồ Anh Thái (8/9 phiếu).
Tập thơ Buổi câu hờ hững (NXB Văn Học) của Nguyễn Bình Phương đoạt giải ở hạng mục thơ (9/9). Tập tư liệu văn học Dĩ vãng phía tr...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Dương Tử Thành
Việc cây bút 11 tuổi Nguyễn Bình xuất bản tiểu thuyết viễn tưởng khiến dư luận còn đang xôn xao thì mới đây, NXB Trẻ tiếp tục cho ra mắt tập 2 và 3 bộ sách "Cuộc chiến với hành tinh Fantom" của cậu bé.
Như vậy, ba tập sách với tổng độ dày gần 700 trang của Nguyễn Bình đã được in ấn và ra mắt đầy đủ. Tại buổi giới thiệu sách do Ban chuyên đề - Hội Nhà văn Việt Nam, tổ chức sáng 15/8, Nguyễn Bình còn công bố, cậu đã viết xong tập 4, 5 v...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Lã Nguyên
1. Nghèo nghèo một chút lại hoá hay. Trần Đình Sử về Tổ Lí luận văn học Sư phạm Hà Nội năm 1981. Tôi về Tổ năm 1983, sau anh hai năm. Anh có nhà riêng ở 22 Nguyễn Huy Tự, ngay giữa trung tâm Thủ đô. Gia đình tôi lúc ấy còn ở Thanh Hoá, tôi là kẻ "độc thân có vợ", sống trong kí túc xá. Căn phòng ở dãy "H" nhà trường cho tôi mượn là gian nhà cấp bốn, mái lá, vách đất, chân vách đã sụt lở hết, hở toác toàng toang, mỗi ...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Gérard Genette
Nếu người ta chấp thuận theo quy ước thì: truyện kể là trình bày một sự kiện hay một chuỗi sự kiện có thực hay hư cấu, bằng phương tiện ngôn ngữ, đặc biệt là ngôn ngữ truyện kể; định nghĩa này có hiệu lực phổ thông, rõ ràng và đơn giản. Vấn đề tồn tại chính là: định nghĩa đó như hạn chế cách nhìn của chúng ta, nói đúng ra là che khuất ngay cái bản chất của truyện kể, xóa bỏ cái biên giới sở trường, cái điều kiện tồn tại của truy...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Juri Rudnev
1. Xuất phát từ chỗ, tính chính xác về thuật ngữ là điều kiện cần phải được đảm bảo trong bất cứ công trình nào có tham vọng trở thành khoa học, cho nên ở đây chúng tôi xem xét diễn ngôn như là một khái niệm của lí luận văn học. Mục đích cuối cùng của tôi là đưa ra một định nghĩa của riêng mình về diễn ngôn.
Điều này là cần thiết, cho dù trong khoa học hiện đại người ta hiểu diễn ngôn trên thực tế hầu như là tất cả những gì mà ngư...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Hiện thực [1]
Sổ tay văn nghệ (trích)
Trong một bài thảo luận về tập thơ Việt Bắc, tác giả có viết một câu: "Phút công đồn là phút quyết liệt nhất trong cuộc đời người lính chiến đấu… Nhân dân nuôi cơm nghìn bữa để hôm nay đánh giặc một giờ…" [2]
Tôi rất hiểu tác giả muốn nói bộ đội biết ơn nhân dân, biết ơn công sức của nhân dân, nên quyết tâm vì nhân dân diệt địch. Nhưng cách nói không ổn. Ðọc câu này tôi liên tưởng nhớ đến thời nh...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Chiều 15/5, Bộ VH, TT&DL đã tổ chức họp báo công bố Quyết định của Chủ tịch nước tặng tác phẩm, cụm tác phẩm, công trình, cụm công trình về VHNT, gồm: 12 Giải thưởng Hồ Chí Minh, 128 Giải thưởng Nhà nước và danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân cho 73 nghệ sĩ và danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú cho 356 nghệ sĩ. Dưới đây là danh sách các tác giả, tác phẩm, công trình được trao giải thưởng
DANH SÁCH
Tác phẩm, cụm tác phẩm; công trình, cụm công trình được tặng
Giải...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
(PBVH): Dịch giả Hồ Liễu, sinh năm 1987, đang theo học Cao học ngành Văn học Việt Nam, Khoa Văn học và ngôn ngữ, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. HCM. Chị là một trong những người sớm quan tâm đến việc dịch và phổ biến các lý thuyết nữ quyền vào Việt Nam, góp một tiếng nói kịp thời và hữu ích cho bộ môn phụ nữ học còn non trẻ ở ta và đặc biệt là quá trình giải "các thiết chế phổ biến" đang thống trị nhận thức xã hội.
Trước đây, Phê ...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Kỳ Thư
Thời gian gần đây, dịch thuật trở thành vấn đề được quan tâm đặc biệt trong đời sống văn học khi hàng loạt tác phẩm dịch ngay khi phát hành đã hứng chịu không ít“búa rìu” của dư luận. Nhiều người bị cho là dịch sai, dịch quá sát nghĩa, dịch quá thoát văn bản hay thậm chí là dịch tục tĩu. Đối với nhiều độc giả có quan tâm, những đợt sóng tranh cãi dịch thuật này khiến họ hoang mang và trở nên hồ nghi cả nền dịch thuật văn chương từ trướ...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Nguyễn Đức Tùng
Khi tôi sinh ra, đất nước đã chia đôi. Lớn lên, tôi yêu mến miền Nam nhưng cũng nhớ thương miền Bắc. Lạ. Người ta có thể nào nhớ một điều mà mình không biết?
Có thể lắm. Năm chín tuổi, trưa hè, đuổi theo một con chim chào mào mũ đỏ, tôi lạc vào kho lúa nhà bà ngoại tôi. Đó là kho lúa lớn, cao như cái tháp, làm để tránh mưa lụt hay xảy ra ở miền Trung, có lẽ chứa lúa giống vì gia đình bên ngoại tôi có vài mẫu ruộng. Ngồi im nín thở, chân t...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Thúy Toàn
Gần đây nhất, có một nhận xét ngắn gọn về tình hình dịch văn học thời gian qua như thế này: “Thời gian qua ta đã viết được những gì? Không nhiều. Ta đã dịch đựơc những gì? Cũng chưa có gì là nhiều. Đó là chưa kể đến chất lượng dịch thuật vốn bị người ta ta thán, nhất là số lượng phát hành của mỗi danh tác nhân loại kia, thấp đến khó tưởng tượng được đối với một đất nước gần 90 triệu dân”.
Trên mặt báo chí khác nhau còn thườ...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Đinh Thị Như Thúy
Nguyễn Đức Tùng: Chào nhà thơ và cô giáo dạy văn Đinh Thị Như Thúy. Cám ơn nhà thơ Lê Vũ đã giới thiệu chúng ta với nhau. Được biết chị đang sống và làm việc ở một huyện thuộc tỉnh Đắc Lắc, Tây Nguyên. Chị có tìm thấy cho mình một quê hương ở đó không?
Đinh Thị Như Thúy: Dạ. Kính chào anh Nguyễn Đức Tùng. Xin cảm ơn anh và xin được bắt đầu cuộc trò chuyện với anh.
Hơn hai mươi năm sống và gắn bó với một vùng đất có làm cho nơi...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Waltraud Kokot
Trong số các khái niệm quan trọng trong nhân học, khái niệm "không gian" giữ một vị trí nổi bật. Thoạt nhìn, quan hệ giữa "văn hóa" và "không gian" có vẻ như khá rõ ràng: những quan hệ không gian là một biến số chính ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của con người, trong khi chiến lược về phương pháp chủ yếu trong nhân học liên quan chặt chẽ tới những ranh giới về không gian của “lĩnh vực hoạt động".
Tuy nhiên, trong thập niên trước mối quan h...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Nhân dân
Trong vòng hơn một tháng nay, một phong trào phê bình đã nhóm lên trong giới văn nghệ với những cuộc hội họp thảo luận về truyện Vượt Côn đảocủa Phùng Quán, tập thơ Việt Bắc của Tố Hữu, và những bài phê bình về hai tác phẩm đó đăng trên các báo Văn nghệ, cơ quan của Hội Văn Nghệ Việt Nam, Sinh hoạt văn nghệ, của quân đội và một vài báo khác. Báo Nhân dân, rất hoan nghênh phong trào phê bình văn nghệ hiện nay, vừa rồi cũng đã đăng bài của các b...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Phan Cự Đệ
Tập thơ Việt Bắc ra đời đã gây nên một phong trào tranh luận sôi nổi. Có nhiều ý kiến hoàn toàn đối lập nhau. Một số bạn đọc đâm ra hoang mang không biết nên theo ý kiến nào vì thực ra những ý kiến phê bình đều có những phần đúng của nó. Thế thì lấy tiêu chuẩn nào để định giá trị của tập thơ? Theo ý kiến tôi, muốn nhận chân được giá trị tập thơ Việt Bắc, trước hết cần phải thống nhất với nhau về một vài quan điểm phê bình đã.
...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Ferdinand Brunetière
Lời giới thiệu: F. Brunetière và tiến hóa luận văn học
F. Brunetière (1849-1906) là một nhà phê bình văn học nổi tiếng người Pháp. Ông theo tiến hóa luận là học thuyết có ảnh hưởng lớn ở Pháp vào những năm 60 - 70 thế kỷ 19. Tác phẩm lớn đầu tiên của ông là Về sự tiến hóa của các thể loại trong lịch sử văn học (1886). Khi tiến hành so sánh sự giống nhau giữa sự phát triển của các thể loại văn học và các chủng loại tự nhiên, Brunetiè...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Phạm Vĩnh Cư
Moskva, đầu những năm 1960. Tôi theo học hồi đó tại khoa Ngữ văn Trường đại học Tổng hợp Lomonosov, một trường đại học lớn nhất của Liên Xô và cổ nhất của nước Nga. Thời ấy, các khoa nhân văn - xã hội của trường còn ở cơ sở cũ, được xây dựng từ một hai thế kỷ trước, gần điện Kreml và Hồng Trường. Ứng với ngôi trường cổ kính với những đường nét gợi nhớ kiến trúc cổ Hy Lạp là những thầy giáo già, có người rất già, còn giảng...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Chương 9
NGUYỄN TUÂN
NHƯ MỘT CON NGƯỜI THỜI ĐẠI
Vương Trí Nhàn
Định hướng vào hiện tại
Vang bóng một thời, cuốn sách mang lại danh tiếng và hoàn chỉnh một bút pháp cho ngòi bút Nguyễn Tuân có chút gì đó giống như một tập ảnh. Gom góp những thể nghiệm riêng từ thời thơ ấu và đắp thêm vào đó nhiều kỷ niệm qua lời kể của các người thân trong gia đình, tác giả tập truyện tuy lúc ấy còn trẻ song đã muốn làm m...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Lại Nguyên Ân
Có thể coi đây là một cuốn sách(*) thuộc loại văn học sử viết về một thể loại trong một thời kỳ văn học. Thể loại được theo dõi là thể ký. Nội dung của các tác phẩm ký ở đây được lấy theo hai chủ đề: chiến tranh cách mạng và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Nghĩa là hai chủ đề chung bao quát toàn bộ văn học nước ta từ 1945 đến nay. Như thế, người viết trên thực tế đã làm việc với toàn bộ văn học thể ký trong 35 năm qua. Nhìn vào bố c...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Trần Đình Sử
Bản chất nhận thức của văn học đã được biết đến từ lâu. Hễ nói đến văn học là người ta không quên nói tới các chức năng nhận thức, giáo dục, thẩm mĩ. Lí luận văn học ngày nay đã đặt đúng vị trí thẩm mĩ lên hàng đầu, song bản chất nhận thức của văn học vẫn là điều khẳng định. Vấn đề là cần xác định bản chất ấy như thế nào cho phù hợp với đặc trưng của văn học.
Giải thích nhận thức văn học trực tiếp bằng lí thuy...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Phan Khôi
Đông Pháp thời báo từ số 765 cho đến số vừa rồi, chúng tôi có dịch đăng cả một thiên trong sách Fièvre Jaune của cô Simone Téry, nói về Cô Hồng Minh(*) là một nhà lão nho Tàu và về cái ý kiến của ông ấy khinh miệt cái văn minh Âu châu là thế nào.
Độc giả xem cả bài Âu châu sắp tan nát trong bốn số báo đó thì thấy cô Simone Téry không phải vì tán thành cái ý kiến của họ Cô mà chép thiên nầy đâu, chẳng qua là vì cái tánh háo kỳ đó thôi. Chúng tôi c...
23/05/2013 | 4. Các thể tài phê bình | No Comments
Lại Nguyên Ân
Cả ngàn cuốn sách văn học, tiếng Việt, tiếng Pháp, tiếng Nga, là xuất bản phẩm từ đầu thế kỷ đến nay, đã bị đem bán cân cho người mua ve chai với giá 800đ/kg. Đó là chuyện có thật, xảy ra vào giờ làm việc buổi sáng ngày 14/1/1995 tại 65 Nguyễn Du Hà Nội, trụ sở (cũ) của Hội Nhà văn Việt Nam. Người được giao thực hiện việc bán là nhân viên thư viện Hội.
Tôi là một trong số những người được thấy tận mắt, và tiếc thay, thấy quá muộn....
PHẢN HỒI, BÌNH LUẬN MỚI