Recent Articles

Sự viện dẫn ngôn ngữ chính trị trong phê bình văn học (Trần Thanh Mại và Xuân Diệu phê bình thơ Nôm Hồ Xuân Hương)*

Trong giai đoạn cuối hành trình lý thuyết, phản hồi lại sự hoài nghi của giới nghiên cứu về nhiệm vụ “khách quan hóa chân trời” trong phương pháp nghiên cứu tiếp nhận, Hans Robert Jauβ đã khai triển thêm quan niệm về “chân trời”, đặt nó trong mối liên hệ với khái niệm “trò chơi ngôn ngữ” của Ludvig Wittgenstein: “chân trời […] như là trò chơi ngôn ngữ trong triết học phân tích ngôn ngữ giai đoạn hậu kỳ của Wittgenstein, chính trò chơi ngôn ngữ về cơ bản đã giúp cho toàn bộ việc hiểu nghĩa có thể có được […]” (2). Theo Jauβ, việc hiểu một văn bản văn học diễn ra trong trò chơi ngôn ngữ với những quy tắc của một hình thức cuộc sống cụ thể. Vì vậy, nhiệm vụ “khách quan hóa chân trời” trong phương pháp nghiên cứu tiếp nhận đòi hỏi phải phân tích trò chơi ngôn ngữ của bản thân từng trường hợp tiếp nhận.

Một số điểm chính trong lý thuyết tiếp nhận của Wolfgang Iser

Wolfgang Iser (1926 – 2007) là lý thuyết gia tiêu biểu của trường phái Konstanz, nước Đức. Cùng với Hans Robert Jauss, ông tạo nên những chuyển biến trong nhận thức về văn học từ góc độ tiếp nhận. Tuy nhiên, tại Việt Nam việc giới thiệu các thành tựu lý thuyết của Iser vẫn còn đang ở giai đoạn đầu, nhất là những vấn đề được ông nêu lên vào những năm 90. Bài viết này trình bày sơ lược một số điểm chính trong những đề xuất lý thuyết của Iser về vấn đề tiếp nhận văn học.