Thanh Lãng (1924 -1990)


Tên thật là Đinh Xuân Nguyên, sinh 23/12/1924 tại Thanh Hoá, Thuở nhỏ học ở Thanh Hoá rồi Hà Nội, là cựu chủng sinh của Đại chủng viện Xuân Bích (Hà Nội). Được thụ phong linh mục năm 1953 tại Roma.

Từ sau 8/1945 đến 1957, ông du học Thuỵ Sỹ, đỗ cử nhân Thần học và Tiến sĩ văn chương (Pháp). Năm 1957: về miền Nam Việt Nam, là giáo sư giảng dạy Đại học văn khoa Sài Gòn, đại học văn khoa Huế. Từng giữ những chức vụ về văn hoá – giáo dục như: Trưởng ban Việt văn tại đại học văn khoa Sài Gòn, Chủ tịch trung tâm văn bút Việt Nam(Sài Gòn), Hội viên uỷ ban Điển chế văn tự, Hội viên Hội đồng văn hoá – giáo dục. Là một cây buý nghiên cứu văn học chuyên nghiệp, trước 1975, ông còn là chủ nhiệm tạp chí Nghiên cứu văn học (Sài Gòn), Tin sách, Trách nhiệm… đồng thời cộng tác thường xuyên với các báo chuyên về văn học, nghệ thuật đương thời.

Sau 4/1975, ông tiếp tục giảng dạy tại đại học văn khoa (Sài Gòn) một thời gian, rồi chuyển sang làm việc tại Viện khoa học xã hội thành phố Hồ Chí Minh, chuyên nghiên cứu ngôn ngữ học. Ông được bầu vào Ban chấp hành Hội nghiên cứu và giảng dạy văn học thành phố Hồ Chí Minh. Mất năm 1990.

Những tác phẩm chính:

Văn chương chữ Nôm (nghiên cứu, 1953);

Văn chương bình dân (nghiên cứu, 1953);

Bảng lược đồ văn học Việt Nam, Quyển thượng, Quyển hạ, 1957;

Văn học đối kháng Trung Hoa (nghiên cứu, 1969);

Văn học dấn thân, yêu đời (nghiên cứu, 1971);

Phê bình văn học thế hệ 1932 (nghiên cứu), tập I – 1972, tập II – 1973;

Mười ba năm tranh luận văn học (1932 – 1945), tập I, tập II, tập III – 1995).

Là một giáo sư có uy tín trong giảng dạy và nghiên cứu phê bình văn học ở miền Nam Việt Nam, trong hơn 40 năm hoạt động văn học, với sự trân trọng thiết tha yêu mến nền văn chương dân tộc, bằng phương pháp khảo cứu khách quan trung thực và thực chứng, các công trình biên khảo được xuất bản của ông là có giá trị lâu dài trên các phương diện: tư liệu văn học chân xác, quý hiếm, trình bày và kiến giải khoa học khách quan, dân chủ, đối thoại bình đẳng và cởi mở tranh luận học thuật.

Đóng góp chủ yếu của ông là ở công phu phác hoạ khái quát tiến trình và quy luật của chỉnh thể lịch sử văn học ViệtNamvới các bộ phận: văn học dân gian truyền miệng, văn học viết bằng chữ Nôm, chữ Hán, chữ Quốc ngữ. Ông đề xuất và thực hiện phương pháp phân kỳ văn học sử theo thế hệ các tác giả là lực lượng sáng tác chủ yếu trong mỗi giai đoạn và cắm mốc lịch sử văn học bằng chính các sự kiện văn học quan trọng ghi dấu bước chuyển biến mới về nội dung và nghệ thuật của chỉnh thể văn học. Với ông điểm xuất phát tiên quyết của việc đánh giá tác phẩm, khuynh hướng, thời kỳ văn học… đều phải dựa chắc trên sự phân tích kỹ văn bản tác phẩm trong sự tiếp nhận của người đọc theo thời gian lịch sử.

Có thể nói, với phương pháp tiếp cận văn học khách quan, thực chứng và lịch sử,… các công trình biên khảo của Thanh Lãng không bị rơi vào quên lãng. Chúng là những tài liệu tham khảo bổ ích cho người học và người đọc rộng rãi, gợi mở và kích thích sự trao đổi, bình đẳng trong tìm tòi học thuật.

Thanh Lãng là một gương mặt sáng giá của giới nghiên cứu, giảng dạy, phê bình văn học ViệtNamnửa sau thế kỷ XX.

Nguồn: Nguyễn Ngọc Thiện, Lý luận phê bình và đời sống văn chương. Nxb. Hội Nhà văn,2010. Bản vi  tínhCopyright © 2013 – PHÊ BÌNH VĂN HỌC

Leave a Reply